శ్రీరామచంద్ర కృపాళు

 శ్రీరామచంద్ర కృపాళు” కీర్తన – భావార్థం (తెలుగు అర్థం)

పల్లవి
శ్రీరామచంద్ర కృపాళు భజమన హరణ భవభయ దారుణం
నవకంజ లోచన కంజ ముఖ కరకంజ పద కంజారుణం

భావం:
ఓ మనసా! కరుణామయుడైన శ్రీరామచంద్రుని భజించు.
ఆయన ఈ సంసారంలోని భయంకరమైన బాధలను తొలగించువాడు.
ఆయన కళ్లూ కొత్త కమలాల వలె సుందరమైనవి, ముఖం కమలంలా వికసించినది.
ఆయన చేతులు, పాదాలు కూడా ఎర్రని కమలాల వలె శోభిల్లుతున్నాయి.

చరణం 1
కందర్ప అగణిత అమిత ఛవి నవనీల నీరద సుందరం
పటపీత మానహుం తడిత రుచి శుచినౌమి జనక సుతావరం

భావం:
అనేక కోటిమంది మన్మథులకన్నా అధికమైన అపార సౌందర్యం కలవాడు.
కొత్త నీలి మేఘంలా ప్రకాశించే వర్ణం కలవాడు.
పసుపు వస్త్రం ధరించి మెరుపులా కాంతివంతంగా ఉన్నాడు.
అలాంటి జనకనందనుడైన శ్రీరాముని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

చరణం 2
భజ దీన బంధు దినేశ దానవ దైత్య వంశ నికందనం
రఘునంద ఆనంద కంద కోసల చంద్ర దశరథ నందనం

భావం:
ఓ మనసా! దీనులకూ ఆశ్రయమిచ్చే బంధువైన ఆయనను భజించు.
సూర్య వంశానికి కాంతివంతుడైనవాడు.
దానవ, దైత్య వంశాలను నాశనం చేసినవాడు.
రఘువంశానికి ఆనంద మూలమైనవాడు,
కోసల దేశానికి చంద్రునిలాంటి వాడు,
దశరథ మహారాజుకు ప్రియమైన కుమారుడు.

చరణం 3
శిర ముకుట కుండల తిలక చారు ఉదార అంగ విభూషణం
ఆజానుభుజ శరచాపధర సంగ్రామ జిత ఖరదూషణం

భావం:
తలపై కిరీటం, చెవులకు కుండలాలు, నుదుట తిలకం—
అంగాంగాలన్నీ అలంకారాలతో శోభిల్లుతున్నాయి.
మోకాల వరకూ పొడవైన బాహువులు కలవాడు.
విల్లు బాణాలు ధరించి యుద్ధంలో ఖరదూషణులను జయించిన వీరుడు.

చరణం 4
ఇతి వదతి తులసీదాస శంకర శేష ముని మన రంజనం
మమ హృదయ కంజ నివాస కురు కామాది ఖలదళ గంజనం

భావం:
ఇలా తులసీదాసు వర్ణిస్తున్నాడు—
శంకరుడికీ, శేషుడికీ, మునుల మనసులకు ఆనందం కలిగించేవాడు.
ఓ శ్రీరామా! నా హృదయ కమలంలో నివసించు.
కామం వంటి దుష్ట శత్రువుల గుంపును నాశనం చేయు.