మహాన్యాసంలోని శివ సంకల్ప మంత్రాలు- తాత్పర్యాలు
మహాన్యాసంలోని శివ సంకల్ప మంత్రాలకు, సాధారణంగా మనం వినే శివ సంకల్ప సూక్తానికి మధ్య ఉన్న ప్రధాన వ్యత్యాసం వాటి సంఖ్య మరియు అవి గ్రహించబడిన మూలం.
వీటి మధ్య గల ముఖ్యమైన తేడాలు ఇవే:
1. శివ సంకల్ప సూక్తం (6 మంత్రాలు)
ఇది ఋగ్వేదం లేదా శుక్ల యజుర్వేదంలోని (34వ అధ్యాయం) ఒక భాగం. ఇందులో కేవలం 6 మంత్రాలు మాత్రమే ఉంటాయి.
ప్రతి మంత్రం చివర "తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు" (నా మనస్సు శుభప్రదమైన సంకల్పములతో కూడి ఉండుగాక) అని వస్తుంది.
దీనిని 'చిత్తశుద్ధి' కోసం పారాయణం చేస్తారు.
2. మహాన్యాస శివ సంకల్పం (37 మంత్రాలు)
మహాన్యాసంలో మనం పఠించే 37 మంత్రాలు యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణం/ఆరణ్యకం నుండి తీసుకోబడ్డాయి.
విస్తృతి: మహాన్యాసంలో శివుని అభిషేకానికి ముందు చేసే 'న్యాసం' (దేవతా శక్తిని మన శరీరంలో ఆవాహన చేయడం) కోసం ఈ 37 మంత్రాలను ఉపయోగిస్తారు.
విషయం: ఇవి కేవలం మనస్సు గురించి మాత్రమే కాకుండా, సృష్టిలోని వివిధ శక్తులు, దేవతలు, మరియు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి గురించి వివరిస్తూ, చివరకు ఆ పరమశివుని అనుగ్రహం కోరుతాయి.
మనం చూసే 6 మంత్రాల 'శివ సంకల్ప సూక్తం' మనస్సును నియంత్రించడం గురించి చెబితే, మహాన్యాసంలోని ఈ 37 మంత్రాలు కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణం నుండి గ్రహించబడ్డాయి. ఇవి కేవలం మనస్సు గురించి మాత్రమే కాకుండా, మనిషిలోని వివిధ శక్తులను దైవత్వంతో అనుసంధానిస్తాయి.
ఈ 37 మంత్రాల ప్రాముఖ్యతను ఈ క్రింది విభాగాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు:
1. ఆత్మ మరియు పరమాత్మ అనుసంధానం:
ఈ మంత్రాలు మన శరీరంలోని ఇంద్రియాలను, ప్రాణాన్ని మరియు బుద్ధిని పరమశివునితో అనుసంధానం చేస్తాయి. "మహాన్యాసం" అంటేనే మన శరీరాన్ని ఒక దేవాలయంగా మార్చుకోవడం. ఈ 37 మంత్రాలు చదవడం ద్వారా మన లోపల ఉన్న శివతత్వాన్ని మేల్కొల్పుతాము.
2. సృష్టిలోని శక్తుల ప్రస్తావన:
ఈ మంత్రాలలో అగ్ని, వాయువు, సూర్యుడు, చంద్రుడు వంటి ప్రకృతి శక్తుల ప్రస్తావన ఉంటుంది. మన శరీరంలోని శక్తులు ఈ ప్రకృతి శక్తులతో ఎలా కలిసి ఉన్నాయో ఇవి వివరిస్తాయి. ప్రతి మంత్రం చివర "తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు" అని అనడం ద్వారా, నా మనస్సు ఎప్పుడూ ఆ సత్యమైన, శుభప్రదమైన శివ సంకల్పంతో నిండి ఉండాలని కోరుకుంటాం.
3. సంకల్ప శక్తి:
మనిషి చేసే ప్రతి పనికి 'సంకల్పం' (Inspiration/Intent) పునాది. ఆ సంకల్పం గనుక పవిత్రంగా ఉంటే, చేసే పనులన్నీ విజయవంతం అవుతాయి. 37 మంత్రాల ద్వారా మనలోని ప్రతి ఆలోచనను, ప్రతి అణువును పవిత్రం చేయడం ఈ ప్రక్రియ ఉద్దేశ్యం.
4. మహాన్యాసంలో వీటి స్థానం:
మహాన్యాస పారాయణంలో 'అధ్యాత్మ న్యాసం' తర్వాత ఈ శివ సంకల్ప మంత్రాలు వస్తాయి. ఇవి చదివిన తర్వాతే మనం శివుని అభిషేకానికి అర్హులం అవుతామని శాస్త్రం చెబుతుంది. అంటే, బాహ్యంగా చేసే అభిషేకం కంటే ముందు, అంతర్గతంగా మన మనస్సును శివమయం చేసుకోవడం అన్నమాట.
శివ సంకల్ప సూక్తం (6 మంత్రాలు) ఒక మందు బిళ్ళ లాంటిది అయితే, మహాన్యాస శివ సంకల్పం (37 మంత్రాలు) ఒక సంపూర్ణమైన చికిత్స (Full Treatment) లాంటిది. ఇవి పఠించడం వల్ల మానసిక ప్రశాంతత, ఏకాగ్రత మరియు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి కలుగుతాయి
మహాన్యాసంలోని శివ సంకల్ప మంత్రాల ప్రతి పదార్థం (వరుసగా అర్థం) మరియు తాత్పర్యము
1. మొదటి మంత్రం
మంత్రం: యేనేదం భూతం భువనం భవిష్యత్-పరిగృహీతమమృతేన సర్వమ్ | యేన యజ్ఞస్తాయతే సప్తహోతా తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ (మనస్సు) చేతైతే
అమృతేన: మరణం లేని (శాశ్వతమైన) దానిచే
ఇదం సర్వం: ఈ సమస్తమైన
భూతం: గత కాలము
భువనం: వర్తమానము
భవిష్యత్: రాబోయే కాలము
పరిగృహీతమ్: గ్రహించబడుతున్నాయో (తెలుసుకోబడుతున్నాయో)
యేన: ఏ మనస్సు ద్వారా
సప్తహోతా: ఏడుగురు హోతలు (జ్ఞానేంద్రియాలు + బుద్ధి, మనస్సు) చేసే
యజ్ఞః: యజ్ఞము
తాయతే: విస్తరింపబడుతోందో (జరుగుతోందో)
తత్ మే మనః: అట్టి నా మనస్సు
శివసంకల్పమస్తు: మంగళకరమైన సంకల్పములతో కూడి ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఏ అమృతమైన మనస్సు ద్వారా భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాల జ్ఞానం కలుగుతుందో, ఏ మనస్సు ఏడుగురు హోతలతో కూడిన యజ్ఞాన్ని నడిపిస్తుందో, అట్టి నా మనస్సు పవిత్రమైన శివ సంకల్పం కలిగి ఉండాలి.
2. రెండవ మంత్రం
మంత్రం: యేన కర్మాణ్యపసో మనీషిణో యజ్ఞే కృణ్వంతి విదథేషు ధీరాః | యదపూర్వం యక్షమంతః ప్రజానాం తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు చేత
అపసః: కర్మలు చేసేవారు
మనీషిణః: విద్వాంసులు
ధీరాః: ధైర్యవంతులు
యజ్ఞే: యజ్ఞమునందు
విదథేషు: ఉపాసనల యందు
కర్మాణి: పనులను
కృణ్వంతి: చేస్తున్నారో
యత్: ఏదైతే
ప్రజానాం అంతః: ప్రాణుల లోపల
అపూర్వం: అద్భుతమైన
యక్షమ్: పూజింపదగిన శక్తిగా ఉన్నదో
తత్ మే మనః: అట్టి నా మనస్సు
శివసంకల్పమస్తు: శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: బుద్ధిమంతులు, కర్మశీలురు ఏ మనస్సు సహాయంతో యజ్ఞయాగాది క్రతువులను నిర్వహిస్తారో, సమస్త ప్రాణుల హృదయాలలో పూజింపదగిన అద్భుత శక్తిగా ఏది ఉన్నదో, అట్టి నా మనస్సు శుభప్రదంగా ఉండుగాక.
3. మూడవ మంత్రం
మంత్రం: యత్ప్రజ్ఞానముత చేతో ధృతిశ్చ యజ్జ్యోతిరంతరమృతం ప్రజాసు | యస్మాన్నఋతే కించన కర్మ క్రియతే తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యత్: ఏదైతే
ప్రజ్ఞానమ్: విశేష జ్ఞానమో
ఉత: మరియు
చేతః: సామాన్య జ్ఞానమో (తెలివి)
ధృతిః చ: ధైర్యము (పట్టుదల) కూడా అయి ఉన్నదో
యత్: ఏదైతే
ప్రజాసు అంతః: ప్రాణుల లోపల
అమృతం జ్యోతిః: మరణం లేని వెలుగుగా ఉన్నదో
యస్మాత్ ఋతే: ఏది లేకుండా అయితే
కించన కర్మ: ఏ పని కూడా
న క్రియతే: చేయబడదో
తత్ మే మనః: అట్టి నా మనస్సు
శివసంకల్పమస్తు: శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఏది జ్ఞాన స్వరూపమో, ఏది ధైర్యానికి మూలమో, ప్రాణుల లోపల ఏది ప్రకాశించే జ్యోతిగా ఉందో, ఏది లేకుండా మనిషి ఏ చిన్న పని కూడా చేయలేడో, అట్టి నా మనస్సు ఉత్తమమైన ఆలోచనలతో నిండి ఉండాలి.
4. నాలుగవ మంత్రం
మంత్రం: యేనేదం సర్వం జగతో బభూవ యేన దేవా అపి యన్మయాః | యేన సూర్యస్తాపతి తేజసా ఇద్ధః తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు చేత
ఇదం సర్వం జగతః: ఈ ప్రపంచమంతా
బభూవ: వ్యాపించి ఉన్నదో (లేదా పుట్టిందో)
యేన: దేని వల్ల
దేవాః అపి: దేవతలు కూడా
యన్మయాః: ఆ మనోమయ స్వరూపులయ్యారో
యేన: దేని చేత
సూర్యః: సూర్యుడు
తేజసా ఇద్ధః: తేజస్సుతో ప్రజ్వలింపబడి
తపతి: తపిస్తున్నాడో (ప్రకాశిస్తున్నాడో)
తత్ మే మనః: అట్టి నా మనస్సు
శివసంకల్పమస్తు: శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఈ జగత్తు అంతా ఏ మనస్సు యొక్క సంకల్పం వల్ల వ్యక్తమవుతోందో, దేవతలు కూడా ఏ మనస్సుపై ఆధారపడి ఉన్నారో, సూర్యుడు ఏ శక్తి వల్ల వెలుగునిస్తున్నాడో, అట్టి నా మనస్సు పవిత్రమైన ధ్యేయాలతో ఉండుగాక.
5. ఐదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన ఋచః సామ యజూంషి చైనం యేన సర్వమృషయో విదుః | యేన యజ్ఞస్తాయతే బహువిధః తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు ద్వారా
ఋచః సామ యజూంషి: ఋగ్వేద, సామవేద, యజుర్వేద మంత్రాలు (ప్రకటించబడ్డాయో)
యేన: దేని ద్వారా
ఏనం సర్వమ్: ఈ సమస్త వేద విద్యను
ఋషయః విదుః: ఋషులు తెలుసుకున్నారో
యేన: దేని ద్వారా
బహువిధః యజ్ఞః: అనేక రకములైన యజ్ఞములు
తాయతే: విస్తరింపబడతాయో (జరుగుతాయో)
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శుభప్రదమైన సంకల్పములతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: వేదరాశిని ఏ మనస్సు ధరిస్తుందో, ఋషులు దేని ద్వారా పరమ సత్యాన్ని తెలుసుకున్నారో, ఏ మనస్సు వల్ల రకరకాల యజ్ఞాలు నిర్వహించబడుతున్నాయో, అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
6. ఆరవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అసురాన్ పరాణుదన్ యేన దేవా అసురాన్ ప్రావిశన్ | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు యొక్క శక్తితో
దేవాః: దేవతలు
అసురాన్: రాక్షసులను
పరాణుదన్: పారద్రోలారో (ఓడించారో)
యేన: దేని ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
అసురాన్: అసుర ప్రకృతిని (లోపలి చెడును)
ప్రావిశన్: లోపలికి ప్రవేశించి జయించారో
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: ఈ జగత్తు అంతా విస్తరించి ఉందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శుభప్రదమైన సంకల్పములతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: దేవతలు తమలోని దైవీ శక్తితో అసుర శక్తులను ఏ మనస్సు ద్వారా జయించారో, ఈ సృష్టికి ఏది మూలమో, అట్టి నా మనస్సు ఎప్పుడూ మంచి ఆలోచనలతో నిండి ఉండాలి.
7. ఏడవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అమృతమన్వవిందన్ యేన దేవా అమృతమవాపుః | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
అమృతం: మరణం లేని స్థితిని (అమృతత్వాన్ని)
అన్వవిందన్: వెతికి పట్టుకున్నారో
అవాపుః: పొందారో
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: జగత్తు అంతా నడుస్తోందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: దేవతలు అమృతత్వాన్ని పొందడానికి ఏ మనస్సు కారణమైందో, ఏ మనస్సు యొక్క ఏకాగ్రత వల్ల మోక్షం లభిస్తుందో, అట్టి నా మనస్సు పవిత్రంగా ఉండుగాక.
8. ఎనిమిదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అసృజన్ సర్వమేతత్ యేన దేవా అజాయంత సర్వే | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు (సంకల్పం) ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
ఏతత్ సర్వం: ఈ సమస్తాన్ని
అసృజన్: సృష్టించారో
యేన: దేని ద్వారా
సర్వే దేవాః: దేవతలందరూ
అజాయంత: ఆవిర్భవించారో
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: ఈ విశ్వం ఉనికిలో ఉందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: సృష్టికర్తలు ఏ మనస్సుతో ఈ ప్రపంచాన్ని సృష్టించారో, దేవతలందరి ఆవిర్భావానికి ఏ సంకల్పం మూలమో, అట్టి గొప్పదైన నా మనస్సు ఎల్లప్పుడూ మంగళకరమైన శివ చింతనలో ఉండుగాక.
9. తొమ్మిదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అపి యన్మయాః యేన దేవా అమృతమభ్యాపయన్ | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు చేత
దేవాః అపి: దేవతలు కూడా
యన్మయాః: మనోమయులై (సంకల్ప స్వరూపులై) ఉన్నారో
యేన: దేని ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
అమృతం: అమృతత్వాన్ని
అభ్యాపయన్: అంతటా వ్యాపింపజేశారో (పొందారో)
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: ఈ జగత్తు అంతా ఉందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: దేవతలు దేని వల్ల సంకల్ప సిద్ధిని కలిగి ఉన్నారో, దేని ద్వారా వారు అమృత స్థితిని పొందగలిగారో, అట్టి నా మనస్సు శుభప్రదమైన ఆలోచనలతో నిండి ఉండాలి.
10. పదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అభవన్నమృతమృతాః యేన దేవా అభవన్నమృతాః | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
అమృతమ్: అమృతత్వాన్ని పొందినవారై
అమృతాః అభవన్: మరణం లేనివారు అయ్యారో
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: ఈ విశ్వం అంతా నడుస్తోందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: దేవతలు అమృతులుగా మారడానికి ఏ మనస్సు కారణమైందో, ఈ సృష్టికి ఏది ఆధారమో, అట్టి నా మనస్సు మంగళకరమైన శివ చింతనలో ఉండాలి. (ఇక్కడ అమృతత్వం అంటే కేవలం చావు లేకపోవడం మాత్రమే కాదు, పరమాత్మతో ఐక్యం అవ్వడం అని అర్థం).
11. పదకొండవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అజయన్ స్వర్గం లోకం యేన దేవా అమృతమవాపుః | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు యొక్క శక్తితో
దేవాః: దేవతలు
స్వర్గం లోకం: స్వర్గలోకాన్ని
అజయన్: జయించారో (పొందారో)
యేన: దేని ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
అమృతం అవాపుః: అమృతత్వాన్ని పొందారో
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: ఈ జగత్తు ఉందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఉన్నతమైన లోకాలను జయించడానికి, శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని పొందడానికి దేవతలకు ఏ మనస్సు తోడ్పడిందో, అట్టి నా మనస్సు పవిత్రమైన సంకల్పాలతో ఉండాలి.
12. పన్నెండవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవా అసురాన్ పరాణుదన్ యేన దేవా అమృతమవాపుః | యేన సర్వం జగతో బభూవ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన: ఏ మనస్సు ద్వారా
దేవాః: దేవతలు
అసురాన్: రాక్షసులను (అశుర ప్రవృత్తులను)
పరాణుదన్: పారద్రోలారో
యేన: దేని ద్వారా
అమృతం అవాపుః: అమృతత్వాన్ని పొందారో
యేన: దేని వల్ల
సర్వం జగతః బభూవ: జగత్తు సిద్ధించిందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: బాహ్యంగా శత్రువులను, అంతర్గతంగా అరిషడ్వర్గాలను జయించడానికి ఏ మనస్సు అవసరమో, ఏది మోక్షానికి ద్వారమో, అట్టి నా మనస్సు శివమయమై ఉండుగాక.
13. పదమూడవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన సర్వమిదం జగత్ పవిత్రం తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రమైన శక్తి చేత
దేవాః: దేవతలు
ఆత్మానం: తమను తాము
సదా పునతే: ఎల్లప్పుడూ శుద్ధి చేసుకుంటారో
యేన: దేని ద్వారా
ఇదం సర్వం జగత్: ఈ సమస్త జగత్తు
పవిత్రం: పవిత్రం చేయబడుతోందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: దేవతలు తమను తాము పవిత్రం చేసుకోవడానికి ఏ మనశ్శక్తిని ఉపయోగిస్తారో, ఏ శక్తి వల్ల ఈ లోకమంతా శుద్ధి చేయబడుతుందో, అట్టి నా మనస్సు మంగళకరమైన సంకల్పాలతో నిండి ఉండాలి.
14. పదునాల్గవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన వాయుః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత చేత
వాయుః: గాలి (వాయు దేవుడు)
పవిత్రేణ: పవిత్రం చేయబడుతున్నాడో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: సర్వ ప్రాణులకు ప్రాణాధారమైన వాయువు ఏ పవిత్రతతో శుద్ధి చేయబడుతుందో, అట్టి పవిత్రత నా మనస్సులో నిండి ఉండాలి. (ఇక్కడ వాయువు అంటే ప్రాణశక్తికి సంకేతం).
15. పదిహేనవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన సూర్యః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
సూర్యః: సూర్యుడు (లోకానికి వెలుగునిచ్చేవాడు)
పవిత్రేణ: పవిత్రుడై ప్రకాశిస్తున్నాడో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఈ జగత్తుకు వెలుగునిచ్చే సూర్య భగవానుడు ఏ పవిత్రతతో నిండి ఉంటాడో, అట్టి తేజస్సు, పవిత్రత నా మనస్సులో కూడా ఉండాలని ప్రార్థన.
16. పదహారవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన చంద్రః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
చంద్రః: చంద్రుడు (మనస్సుకు అధిపతి)
పవిత్రేణ: చల్లని పవిత్రతను కలిగి ఉన్నాడో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: చంద్రునిలోని ఆహ్లాదకరమైన, చల్లని పవిత్రత నా మనస్సుకు కలగాలి. చంద్రుడు మనస్సుకు కారకుడు కాబట్టి, నా ఆలోచనలు కూడా చంద్రబింబంలా స్వచ్ఛంగా ఉండాలని భావం.
ముఖ్య గమనిక: ఈ మంత్రాల క్రమంలో ప్రకృతి శక్తులను (వాయువు, సూర్యుడు, చంద్రుడు) ప్రస్తావించడం వెనుక ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే—బయట ఉన్న ఈ శక్తులన్నీ మన శరీరంలో కూడా (ప్రాణంగా, కంటి వెలుగుగా, మనస్సుగా) ఉన్నాయి. బాహ్య ప్రకృతి పవిత్రంగా ఉన్నట్లే, మన అంతర్గత ప్రకృతి కూడా పవిత్రం కావాలని ఈ మంత్రాల సారాంశం.
17. పదిహేడవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన అగ్నిః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత చేతైతే
అగ్నిః: అగ్ని దేవుడు (జ్వలించే శక్తి)
పవిత్రేణ: పవిత్రుడై ఉన్నాడో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: అగ్ని ఎలాగైతే సర్వమును దహించి పవిత్రం చేస్తుందో, తనను తాను పవిత్రంగా ఉంచుకుంటుందో, అట్టి అగ్ని సమానమైన తేజస్సు, పవిత్రత నా మనస్సుకు కలగాలి.
18. పద్దెనిమిదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన ఆపః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
ఆపః: జలములు (నీరు)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నాయో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: జలం సర్వ ప్రాణులను శుద్ధి చేస్తుంది. అట్టి జలములోని స్వచ్ఛత, పవిత్రత నా మనస్సులో ప్రవహించాలి. నా మనస్సు జలంలా నిర్మలంగా ఉండాలని భావం.
19. పంతొమ్మిదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన బ్రహ్మ పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత ద్వారా
బ్రహ్మ: బ్రహ్మదేవుడు (లేదా వేదరాశి/జ్ఞానము)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ లేదా పరబ్రహ్మ తత్వం ఏ జ్ఞానమయ పవిత్రతతో విరాజిల్లుతుందో, అట్టి పరమ పవిత్రమైన జ్ఞానం నా మనస్సులో నిలవాలి.
20. ఇరవయ్యవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన యజ్ఞః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
యజ్ఞః: యజ్ఞము (త్యాగపూర్వకమైన కర్మ)
పవిత్రేణ: పవిత్రమై ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: లోక కళ్యాణం కోసం చేసే యజ్ఞం ఎంతటి పవిత్రమైనదో, నా జీవితంలో నేను చేసే ప్రతి ఆలోచన, ప్రతి పని అట్టి యజ్ఞంలా పవిత్రంగా ఉండాలని కోరుకోవడం.
21. ఇరవై ఒకటవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన భూః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత చేతైతే
భూః: ఈ భూదేవి (భూలోకము)
పవిత్రేణ: పవిత్రుడై ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఓర్పుకు, సహనానికి మారుపేరైన భూదేవి ఏ పవిత్రతను కలిగి ఉందో, అట్టి పవిత్రత, నిలకడ నా మనస్సుకు కలగాలి.
22. ఇరవై రెండవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన భువః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
భువః: భువర్లోకము (అంతరిక్షము)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: భూమికి, సూర్యుడికి మధ్య ఉన్న అంతరిక్షం (భువర్లోకం) ఏ విశాలమైన పవిత్రతను కలిగి ఉందో, నా మనస్సు కూడా అంతటి విశాలమైన ఉద్దేశ్యాలతో పవిత్రంగా ఉండాలి.
23. ఇరవై మూడవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన స్వః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత ద్వారా
స్వః: స్వర్గలోకము (జ్యోతిర్మయ లోకము)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఆనందానికి, ప్రకాశానికి నిలయమైన స్వర్గలోకము ఏ దివ్యమైన పవిత్రతతో నిండి ఉందో, అట్టి దివ్యత్వం నా మనస్సులో ప్రతిబింబించాలి.
24. ఇరవై నాలుగవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన మహః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
మహః: మహర్లోకము (గొప్పదైన లోకము)
పవిత్రేణ: పవిత్రమై ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: తపస్సంపన్నులు నివసించే మహర్లోకంలోని తేజస్సు మరియు పవిత్రత నా మనస్సులో ఉండి, నన్ను ఉన్నతమైన మార్గంలో నడిపించాలి.
25. ఇరవై ఐదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన జనః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
జనః: జనోలోకము (సృష్టికి మూలమైన లోకము)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: సృష్టి కార్యానికి కారణమైన జనోలోకంలోని పరమ పవిత్రత నా మనస్సులో నిలిచి, నా సంకల్పాలన్నీ సృజనాత్మకంగా, శుభప్రదంగా ఉండాలి.
26. ఇరవై ఆరవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన తపః పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత చేతైతే
తపః: తపోలోకము (లేదా ఏకాగ్రతతో కూడిన తపస్సు)
పవిత్రేణ: పవిత్రుడై ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఋషుల తపస్సు ఏ పవిత్ర శక్తి వల్ల సిద్ధిస్తుందో, ఏ తపస్సు వల్ల మనస్సు నిర్మలమవుతుందో, అట్టి తపః-శక్తి మరియు పవిత్రత నా మనస్సుకు కలగాలి.
27. ఇరవై ఏడవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన సత్యం పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
సత్యం: సత్యలోకము (లేదా పరమ సత్యము)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: మార్పు లేని పరమ సత్యం ఏ పవిత్రతను కలిగి ఉందో, నా మనస్సు ఎల్లప్పుడూ ఆ సత్య మార్గంలోనే పవిత్రంగా పయనించాలి.
28. ఇరవై ఎనిమిదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన గాయత్రీ పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత ద్వారా
గాయత్రీ: ఛందస్సులకు తల్లి అయిన గాయత్రీ మాత (లేదా మంత్రము)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: సకల వేదాలకు మూలమైన గాయత్రీ మంత్రం ఏ పవిత్రతతో బుద్ధిని ప్రేరేపిస్తుందో, అట్టి పావనమైన బుద్ధి ప్రేరణ నా మనస్సులో కలగాలి.
29. ఇరవై తొమ్మిదవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన త్రిష్టుభ్ పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
త్రిష్టుభ్: త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు (వేద మంత్రాలలోని ఒక ఛందస్సు)
పవిత్రేణ: పవిత్రమై ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: వేద మంత్రాలలోని లయ మరియు శక్తికి కారణమైన త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు ఏ పవిత్రతను కలిగి ఉందో, నా మనస్సులో ఆలోచనలు కూడా అట్టి క్రమశిక్షణతో, పవిత్రంగా ఉండాలి.
30. ముప్పయ్యవ మంత్రం
మంత్రం: యేన దేవాః పవిత్రేణ ఆత్మానం పునతే సదా | యేన జగతీ పవిత్రేణ తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యేన పవిత్రేణ: ఏ పవిత్రత వల్ల
జగతీ: జగతీ ఛందస్సు (లోకములను ధరించే శక్తి)
పవిత్రేణ: పవిత్రంగా ఉన్నదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఈ జగత్తును లయాత్మకంగా నడిపించే ఛందోమయ పవిత్రత నా మనస్సులో నిలిచి ఉండాలి. నా ప్రతి సంకల్పం జగత్తుకు మేలు చేసేదిగా ఉండాలని భావం.
31. ముప్పై ఒకటవ మంత్రం
మంత్రం: సుసారథిరశ్వానివ యన్మనుష్యాన్నేనీయతే భీశుభిర్వాజిన ఇవ | హృత్ప్రతిష్ఠం యదజిరం జవిష్ఠం తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
సుసారథిః: మంచి సారథి
అశ్వానివ: గుర్రాలను (నియంత్రించినట్లు)
యత్: ఏ మనస్సు అయితే
మనుష్యాన్: మనుషులను
నేనీయతే: నడిపిస్తుందో
అభీశుభిః: కళ్ళెములతో
హృత్ప్రతిష్ఠం: హృదయంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నదో
అజిరం: ముసలితనం లేనిదో (ఎప్పుడూ చురుగ్గా ఉండేది)
జవిష్ఠం: అత్యంత వేగవంతమైనదో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఒక సమర్థుడైన సారథి గుర్రాలను అదుపులో ఉంచి సరైన మార్గంలో నడిపించినట్లు, మనల్ని నడిపించేది మనస్సే. హృదయంలో ఉంటూ, అత్యంత వేగంగా చలించే ఆ మనస్సు పవిత్రమైన ఆలోచనలతో ఉండాలి.
32. ముప్పై రెండవ మంత్రం
మంత్రం: యస్మిన్ ఋచః సామ యజూంషి యస్మిన్ ప్రతిష్ఠితా రథనాభావివారాః | యస్మింశ్చిత్తం సర్వమోతం ప్రజానాం తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యస్మిన్: దేని యందైతే
ఋచః సామ యజూంషి: వేదములు
రథనాభౌ ఆరాః ఇవ: రథపు చక్రం మధ్యలో ఆకులు (spokes) అమర్చబడి ఉన్నట్లు
ప్రతిష్ఠితాః: ఉన్నాయో
సర్వం చిత్తం: సమస్త జ్ఞానము
ఓతం: అల్లబడి (నిండి) ఉందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: రథ చక్రం మధ్యలో ఆకులు ఎలా ఇమిడి ఉంటాయో, సమస్త వేద విద్యలు, జ్ఞానము ఏ మనస్సులో ఇమిడి ఉన్నాయో, అట్టి నా మనస్సు పవిత్రంగా ఉండాలి.
33. ముప్పై మూడవ మంత్రం
మంత్రం: యదత్ర షష్ఠం త్రిశతం సుకర్మ యస్మిన్ దేవా అధి విశ్వే నిషణ్ణాః | తన్నశ్శగ్మమస్తు తదు మే అస్తు తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
షష్ఠం త్రిశతం: 360 (సంవత్సరంలోని రోజులు/కాలము)
సుకర్మ: పుణ్య కర్మలు
విశ్వే దేవాః: దేవతలందరూ
నిషణ్ణాః: ఆశ్రయించి ఉన్నారో
తత్ నః శగ్మమస్తు: అది మాకు సుఖాన్ని ఇచ్చుగాక
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: కాల చక్రంలోని దేవతలందరూ దేనిని ఆశ్రయించి ఉన్నారో, ఏది మనకు శుభాలను కలిగిస్తుందో, అట్టి నా మనస్సు సన్మార్గంలో ఉండాలి.
34. ముప్పై నాలుగవ మంత్రం
మంత్రం: యదత్రాముత్ర చ యద్బభూవ యదత్రాముత్ర చ యద్భవిష్యతి | తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యత్ అత్ర: ఇక్కడ (ఈ లోకంలో)
అముత్ర చ: అక్కడ (పరలోకంలో)
యత్ బభూవ: ఏది జరిగిందో
యత్ భవిష్యతి: ఏది జరగబోతుందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఇక్కడ, అక్కడ, గతం, భవిష్యత్తు—అన్నింటినీ గమనించగలిగే శక్తి ఉన్న నా మనస్సు శివమయమై ఉండాలి.
35. ముప్పై ఐదవ మంత్రం
మంత్రం: యదేకం జ్యోతిర్బహుధా విభాతి యదేకం జ్యోతిర్బహుధా వ్యాయతమ్ | తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
యత్ ఏకం జ్యోతిః: ఏ ఒక్క వెలుగు అయితే
బహుధా విభాతి: అనేక రూపాల్లో ప్రకాశిస్తోందో
బహుధా వ్యాయతమ్: అంతటా వ్యాపించి ఉందో
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఏకైక పరమాత్మ జ్యోతి అనేక రూపాల్లో ఎలా కనిపిస్తోందో, అట్టి అద్వైత భావన నా మనస్సులో నిలవాలి.
36. ముప్పై ఆరవ మంత్రం
మంత్రం: యదాత్మనా ఆత్మానమభిసంవివేశ యదాత్మనా ఆత్మానమభిసంవిబభూవ | తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
ఆత్మనా ఆత్మానం: తన ద్వారా తనను తాను (జీవాత్మ పరమాత్మను)
అభిసంవివేశ: పొంది ఉన్నదో (లయమైందో)
తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు: అట్టి నా మనస్సు శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: ఏ మనస్సు అయితే తనను తాను పరమాత్మలో లీనం చేసుకోగలదో, అట్టి స్థితి నా మనస్సుకు కలగాలి.
37. ముప్పై ఏడవ మంత్రం (చివరి మంత్రం)
మంత్రం: కైలాసశిఖరే రమ్యే శంకరస్య నివేశనే | తన్మే మనః శివసంకల్పమస్తు ||
కైలాస శిఖరే రమ్యే: అందమైన కైలాస పర్వత శిఖరం మీద
శంకరస్య నివేశనే: శంకరుని నివాస స్థానమునందు
తన్మే మనః: అట్టి నా మనస్సు (స్థిరంగా ఉండుగాక)
శివసంకల్పమస్తు: శివ సంకల్పముతో ఉండుగాక.
తాత్పర్యం: పరమ రమణీయమైన కైలాస శిఖరం మీద నివసించే ఆ పరమశివుని చెంత నా మనస్సు ఎల్లప్పుడూ లగ్నమై ఉండాలి. అదే పరమ మంగళకరమైన సంకల్పం.
మహాన్యాసంలోని 37 శివ సంకల్ప మంత్రాల వివరణ ఇక్కడితో పూర్తయింది. ఇవి పారాయణ చేయడం వల్ల మనస్సుపై మనకు అదుపు లభించి, ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటాం.
No comments:
Post a Comment