శ్రీ దుర్గా ఆపదుద్ధార స్తోత్రం తాత్పర్యం& విశేషాలు:
ఈ స్తోత్రం సిద్ధేశ్వరీ తంత్రంలో, ఉమా-మహేశ్వర సంవాదంలో (పార్వతీ పరమేశ్వరుల సంభాషణ) భాగమై, ఆపదల నుండి రక్షించడానికి పరమశివుడు ఉపదేశించిన గొప్ప స్తుతి.
________________________________________
శ్రీ దుర్గా ఆపదుద్ధార స్తోత్రం
నమస్తే శరణ్యే శివే సానుకంపే
నమస్తే జగద్వ్యాపికే విశ్వరూపే ।
నమస్తే జగద్వంద్యపాదా౽రవిందే
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౧॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: శరణు ఇచ్చేదానవైన ఓ శివా (శుభకరి), దయగల దేవీ, నీకు నమస్కారం. జగత్తు అంతా వ్యాపించిన దానా, విశ్వమే రూపంగా కలదానా, నీకు నమస్కారం. లోకమంతా పూజించే పద్మం వంటి పాదాలు కలదానా, నీకు నమస్కారం. ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: దుర్గాదేవి యొక్క రక్షక, శుభకర, విశ్వవ్యాప్త మరియు పూజనీయమైన స్వభావాలను, అలాగే ఆమె ముక్తిప్రదాత రూపాన్ని ఈ చరణంలో కీర్తిస్తున్నారు.
________________________________________
శ్లోకం 2
నమస్తే జగచ్చింత్యమానస్వరూపే
నమస్తే మహాయోగివిజ్ఞానరూపే ।
నమస్తే నమస్తే సదానంద రూపే
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౨॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: లోకం చేత ధ్యానింపబడే స్వరూపం కలదానా, నీకు నమస్కారం. గొప్ప యోగులకు జ్ఞాన రూపంగా తెలియబడేదానా, నీకు నమస్కారం. నిత్య ఆనంద స్వరూపంగా కలదానా, మాటిమాటికీ నీకు నమస్కారం. ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: దేవి యొక్క జ్ఞాన స్వరూపాన్ని, ముఖ్యంగా యోగులు ధ్యానించే పరమ సత్యం మరియు శాశ్వత ఆనంద రూపాన్ని ఈ శ్లోకం వర్ణిస్తుంది.
________________________________________
శ్లోకం 3
అనాథస్య దీనస్య తృష్ణ-ఆతురస్య
భయ-ఆర్తస్య భీతస్య బద్ధస్య జంతోః ।
త్వమేకా గతిర్దేవి నిస్తారకర్త్రీ
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౩॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: అనాథులకు, దీనులకు, కోరికలతో (దాహంతో) పీడించబడిన వారికి, భయంతో బాధపడేవారికి, భయపడిన వారికి, బంధింపబడిన జీవులకు, ఓ దేవీ, నీవే ఏకైక శరణ్యం, విముక్తి కలిగించేదానివి. ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: జీవితంలోని వివిధ రకాల బాధలు, భయాలు మరియు బంధాలలో చిక్కుకున్న సమస్త జీవులకు దేవియే ఏకైక ఆశ్రయం మరియు రక్షకురాలు అని స్పష్టం చేస్తోంది.
________________________________________
శ్లోకం 4
అరణ్యే రణే దారుణే శత్రుమధ్యే
జలే సఙ్కటే రాజగేహే ప్రవాతే ।
త్వమేకా గతిర్దేవి నిస్తార హేతుర్
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౪॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: అడవిలో, యుద్ధంలో, భయంకరమైన పరిస్థితులలో, శత్రువుల మధ్య, నీటిలో, ఆపదలలో, రాజుల ఇళ్లలో (న్యాయస్థానాలలో), పెనుగాలిలో (తుఫానులో), ఓ దేవీ, నీవే ఏకైక శరణ్యం, విముక్తికి కారణం (హేతువు). ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: ఏ రకమైన భౌతిక ప్రమాదం లేదా కష్టమైన పరిస్థితులలోనైనా (అడవి, యుద్ధం, శత్రువులు, నీరు, ప్రభుత్వ సమస్యలు) దేవియే రక్షక శక్తి అని, ఆమె ఆపదలకు నివారణ మార్గం అని తెలుపుతోంది.
________________________________________
శ్లోకం 5
అపారే మహాదుస్తరే-అత్యంతఘోరే
విపత్ సాగరే మజ్జతాం దేహభాజామ్ ।
త్వమేకా గతిర్దేవి నిస్తారనౌకా
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౫॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: అంతులేని, దాటడానికి అత్యంత కష్టమైన, భయంకరమైన ఈ ఆపదలు అనే సముద్రంలో మునిగిపోతున్న జీవులకు, ఓ దేవీ, నీవే ఏకైక శరణ్యం, విముక్తినిచ్చే నావ (పడవ). ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: ఈ సంసారాన్ని (జీవితాన్ని) అపారమైన, ఘోరమైన ఆపద సముద్రంగా పోల్చి, దేవిని ఆ సముద్రాన్ని దాటించే రక్షక నౌకగా స్తుతించడం ఈ శ్లోకం యొక్క ముఖ్యభావం.
________________________________________
శ్లోకం 6
నమశ్చణ్డికే చండోర్దణ్డలీలా
సముత్ఖణ్డితా ఖండలా-అశేష శత్రోః ।
త్వమేకా గతిర్విఘ్నసందోహహర్త్రీ
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౬॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: ఓ చండికా దేవీ! చండుడికి (మరియు ముండుడికి) భయంకరమైన దండన లీలగా ఇచ్చి, వారిని మరియు అంతులేని మిగిలిన శత్రువులను ముక్కలు ముక్కలుగా ఖండించిన దానా, నీకు నమస్కారం. ఓ దేవీ, నీవే ఏకైక శరణ్యం, విఘ్నముల (ఆటంకాల) సమూహాన్ని నాశనం చేసేదానివి. ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: ఇక్కడ దుర్గా దేవి యొక్క భయంకరమైన చండికా రూపాన్ని కీర్తిస్తున్నారు. ఆమె భక్తుల జీవితంలోని ఆటంకాల సమూహాలను (శత్రువులను) నాశనం చేసే శక్తిమంతురాలని ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తుంది.
________________________________________
శ్లోకం 7
త్వమేకా సదా-ఆరాధితా సత్యవాది-
న్యనేక-అఖిలా-అక్రోధనా క్రోధనిష్ఠా ।
ఇడా పిఙ్గళా త్వం సుషుమ్నా చ నాడీ
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౭॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: సత్యం మాట్లాడేవారు నిరంతరం ఆరాధించేదానివి నీవే. అనేక రూపాలు ధరించి, ప్రపంచమంతా నిండి ఉన్నా, కోపం లేనిదానివిగా ఉంటూనే, కోపంతో స్థిరంగా (శత్రువులను శిక్షించడంలో) ఉండేదానివి. ఇడా, పింగళా, సుషుమ్నా అనే నాడులు కూడా నీవే. ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: దేవి యొక్క పరా-శక్తి రూపాన్ని వివరిస్తుంది. ఆమె యోగ శాస్త్రంలోని ముఖ్యమైన ఇడా, పింగళా, సుషుమ్నా నాడుల స్వరూపంగా, జీవులలోని కుండలినీ శక్తిని మేల్కొలిపేదానిగా పేర్కొనబడింది.
________________________________________
శ్లోకం 8
నమో దేవి దుర్గే శివే భీమనాదే
సదా సర్వసిద్ధిప్రదాతృస్వరూపే ।
విభూతిః సతాం కాలరాత్రిస్వరూపే
నమస్తే జగత్తారిణి త్రాహి దుర్గే ॥౮॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: ఓ దేవీ దుర్గా, శుభకరి, భయంకరమైన ధ్వని చేసేదానా, నీకు నమస్కారం. ఎల్లప్పుడూ అన్ని రకాల సిద్ధులను (శక్తులను) ప్రసాదించే స్వరూపం కలదానా. సజ్జనులకు మహదైశ్వర్యం (విభూతి) గాను, దుర్జనులకు ప్రళయకాల రాత్రి (కాలరాత్రి) రూపంగాను ఉండేదానా, నీకు నమస్కారం. ఈ జగత్తును తరింపజేసేదానా, ఓ దుర్గా దేవీ, నన్ను రక్షించు.
• విశేషం: దేవి భక్తులకు సిద్ధులనూ, సజ్జనులకు ఐశ్వర్యాన్నీ ఇస్తుందని, అదే సమయంలో దుష్టులకు కాలరాత్రి వలె ప్రళయాన్ని కలిగిస్తుందని తెలుపుతోంది.
________________________________________
శ్లోకం 9
శరణం-అసి సురాణాం సిద్ధవిద్యాధరాణాం
మునిమనుజపశూనాం దస్యుభిస్-త్రాసితానామ్ ।
నృపతిగృహగతానాం వ్యాధిభిః పీడితానాం
త్వమ్-అసి శరణమ్-ఏకా దేవి దుర్గే ప్రసీద ॥౯॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: దేవతలకు, సిద్ధులకు, విద్యాధరులకు, మునులకు, మానవులకు, పశువులకు, దొంగలచే భయపెట్టబడిన వారికి, రాజుల గృహాలకు (బంధించబడిన వారికి), వ్యాధులచే పీడించబడిన వారికి శరణం నీవే. ఓ దేవీ దుర్గా! నీవే ఏకైక శరణ్యం. దయ చూపించు (ప్రసన్నమగు).
• విశేషం: ఈ శ్లోకం దేవి యొక్క విశాలమైన రక్షకత్వాన్ని వివరిస్తుంది. దేవతలు మొదలుకొని సామాన్య పశువుల వరకు, శారీరక, సామాజిక, న్యాయపరమైన కష్టాలలో ఉన్నవారందరికీ నిర్భయ స్థానం ఆమె మాత్రమే అని ప్రార్థిస్తున్నారు.
________________________________________
శ్లోకం 10
ఇదం స్తోత్రం మయా ప్రోక్తం-ఆపదుద్ధారహేతుకమ్ ।
త్రిసన్ధ్యమ్-ఏకసన్ధ్యం వా పఠనాద్ ఘోరసఙ్కటాత్ ॥౧౦॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: (మహేశ్వరుడు పలికినది) ఆపదలను ఉద్ధరించడానికి (తొలగించడానికి) కారణమైన ఈ స్తోత్రాన్ని నేను పలికినాను. మూడు సంధ్యలలో (ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం) లేదా ఒక్క సంధ్యలో పఠించడం వలన భయంకరమైన ఆపద నుండి (విముక్తి లభిస్తుంది).
• విశేషం: ఈ స్తోత్రం యొక్క ప్రామాణికతను (శివుడు చెప్పినది) మరియు పఠన ఫలాన్ని (భయంకర ఆపద నివారణ) తెలుపుతోంది.
________________________________________
శ్లోకం 11
ముచ్యతే న-అత్ర సందేహో భువి స్వర్గే రసాతలే ।
సర్వం వా శ్లోకమ్-ఏకం వా యః పఠేద్ భక్తిమాన్ సదా ॥౧౧॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: ఈ భూమిపై, స్వర్గంలో లేదా పాతాళంలో (ఎక్కడ ఉన్నా) భయంకర ఆపద నుండి విముక్తి లభిస్తుంది, ఇందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు. ఎవరైతే భక్తితో ఈ స్తోత్రాన్ని పూర్తిగా లేదా ఒక్క శ్లోకాన్ని అయినా నిరంతరం పఠిస్తారో...
• విశేషం: భక్తితో ఒక్క శ్లోకాన్ని పఠించినా కూడా, భూమి, స్వర్గం, పాతాళం అనే మూడు లోకాలలోని ఆపదలను దాటవచ్చని చెప్పడం దీని గొప్ప ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది.
________________________________________
శ్లోకం 12
స సర్వం దుష్కృతం త్యక్త్వా ప్రాప్నోతి పరమం పదమ్ ।
పఠనాద్-అస్య దేవేశి కిం న సిద్ధ్యతి భూతలే ॥౧౨॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: ఆ భక్తుడు సమస్త దుష్కార్యాలను (పాపాలను) వదిలి, పరమ పదాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ఓ దేవేశ్వరీ, ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వలన ఈ భూమిపై దేనిని సాధించలేము? (అంటే అన్నిటినీ సాధించవచ్చు).
• విశేషం: ఈ స్తోత్ర పఠనం పాపాలను నశింపజేసి మోక్షాన్ని ఇవ్వడంతో పాటు, ఇహలోకంలో కావాల్సిన సమస్త కోరికలను కూడా నెరవేరుస్తుందని చెబుతోంది.
________________________________________
శ్లోకం 13
స్తవరాజమ్-ఇదం దేవి సంక్షేపాత్-కథితం మయా ॥౧౩॥
తాత్పర్యం& విశేషాలు:
• అనువాదం: ఓ దేవీ, ఈ స్తవరాజాన్ని (స్తోత్రాలలో రాజు వంటిది) నీకు సంక్షిప్తంగా (క్లుప్తంగా) నేను చెప్పాను.
• విశేషం: ఈ స్తోత్రాన్ని 'స్తవరాజం' (స్తోత్రాల రాజు) గా కీర్తిస్తూ, దీని గొప్పతనాన్ని ముగిస్తున్నారు.
________________________________________
ఫలశ్రుతి ముగింపు:
॥ ఇతి శ్రీసిద్ధేశ్వరీతంత్రే ఉమామహేశ్వరసంవాదే శ్రీదుర్గా-ఆపదుద్ధార-స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
(ఈ విధంగా శ్రీ సిద్ధేశ్వరీ తంత్రంలో, ఉమా మహేశ్వర సంవాదంలో శ్రీ దుర్గా ఆపదుద్ధార స్తోత్రం సమాప్తము.)
No comments:
Post a Comment