బృహస్పతి కృత సరస్వతీ స్తోత్రం
ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యము మరియు విశేషాలు
మొదటి శ్లోకం: ధ్యాన శ్లోకం
ఆరూఢా శ్వేతహంసే భ్రమతి చ గగనే దక్షిణే చాక్షసూత్రం...
ప్రతిపదార్థం:
- శ్వేతహంసే ఆరూఢా: తెల్లని హంసను అధిరోహించినదై,
- గగనే భ్రమతి: ఆకాశంలో విహరిస్తూ,
- దక్షిణే చ అక్షసూత్రం: కుడి చేతిలో జపమాలను,
- వామే హస్తే చ: ఎడమ చేతిలో,
- దివ్యాంబరకనకమయం పుస్తకం: దివ్యమైన వస్త్రంతో కప్పబడిన బంగారు వర్ణపు
పుస్తకాన్ని (ధరించినది),
- జ్ఞానగమ్యాం: కేవలం జ్ఞానం ద్వారా మాత్రమే చేరదగినది,
- స్వకరకరజపైః: తన హస్తాలతో జపం చేస్తూ,
- శాస్త్రవిజ్ఞానశబ్లైః వీణాం వాదయంతీ: శాస్త్ర విజ్ఞాన సంబంధమైన నాదాలతో వీణను వాయిస్తున్నది,
- క్రీడంతీ దివ్యరూపా: దివ్యమైన రూపంతో విహరిస్తున్నది,
- కరకమలధరా: పద్మములను హస్తాలలో ధరించినది,
- సా భారతీ సుప్రసన్నా: అటువంటి భారతీ దేవి నాకు సుప్రసన్నమగుగాక.
తాత్పర్యం:
తెల్లని హంస వాహనంపై ఆకాశంలో విహరిస్తూ, కుడి చేతిలో
జపమాలను, ఎడమ చేతిలో బంగారు కాంతితో మెరిసే పుస్తకాన్ని ధరించి,
శాస్త్ర విజ్ఞాన నాదాలు పలికే వీణను వాయిస్తూ, పద్మములను
చేతబూనిన దివ్యరూపిణి అయిన సరస్వతీ దేవి నాకు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించుగాక.
రెండవ శ్లోకం
సరస్వతీం నమస్యామి చేతనానాం హృదిస్థితాం...
ప్రతిపదార్థం:
- చేతనానాం హృదిస్థితాం: సకల ప్రాణుల హృదయాలలో నివసించేది,
- కంఠస్థాం: వాక్కు రూపంలో కంఠంలో ఉండేది,
- పద్మయోనిం: పద్మం నుండి జన్మించినది (లేదా బ్రహ్మదేవుని స్వరూపం),
- హ్రీంకారాం: 'హ్రీం'
అనే బీజాక్షర స్వరూపిణి,
- మతిదాం వరదాం: బుద్ధిని, వరాలను ఇచ్చేది,
- సర్వకామఫలప్రదాం: కోరిన కోర్కెలను నెరవేర్చేది అయిన సరస్వతికి
నమస్కరిస్తున్నాను.
తాత్పర్యం:
సమస్త ప్రాణుల హృదయాలలో, కంఠాలలో కొలువై
ఉండి, హ్రీంకార స్వరూపిణిగా వెలుగొందుతూ, మంచి బుద్ధిని, వరాలను,
ఫలితాలను ఇచ్చే సరస్వతీ దేవికి నమస్కరిస్తున్నాను.
మూడవ శ్లోకం
కేశవస్య ప్రియాం దేవీం వీణాహస్తాం వరప్రదాం...
ప్రతిపదార్థం:
- కేశవస్య ప్రియాం: విష్ణుమూర్తికి ప్రియమైనది (జ్ఞాన శక్తిగా),
- కుమతిధ్వంసకారిణీం: చెడ్డ బుద్ధిని నశింపజేసేది,
- స్వప్రకాశాం నిరాలంబాం: తనంతట తాను ప్రకాశించేది, ఎవరి
ఆధారం అవసరం లేనిది,
- అజ్ఞానతిమిరాపహాం: అజ్ఞానమనే చీకటిని పోగొట్టేది,
- మోక్షప్రియాం: మోక్షాన్ని ఇష్టపడేది (ఇచ్చేది).
తాత్పర్యం:
చెడు ఆలోచనలను రూపుమాపి, అజ్ఞానమనే
అంధకారాన్ని పారద్రోలి, స్వయంప్రకాశంతో వెలిగే ఆ తల్లి మోక్షప్రదాయిని.
నాల్గవ శ్లోకం
పద్మోపవిష్టాం కుండలినీం శుక్లవస్త్రాం మనోహరాం...
ప్రతిపదార్థం:
- పద్మోపవిష్టాం: పద్మంపై కూర్చున్నది,
- కుండలినీం: కుండలినీ శక్తి స్వరూపిణి,
- ఆదిత్యమండలే లీనాం: సూర్యమండలంలో అంతర్భాగమై ఉన్నది,
- జగద్ద్వీపాం: జగత్తు మొత్తానికి దీపం వంటిది,
- భక్తవిఘ్నవినాశినీం: భక్తుల ఆటంకాలను తొలగించేది.
తాత్పర్యం:
పద్మంపై ఆసీనురాలై, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, సూర్యమండలంలా
ప్రకాశిస్తూ, లోకానికే జ్ఞానదీపమై, భక్తుల
కష్టాలను తొలగించే ఆ జగన్మాతకు ప్రణామం.
విశేషాలు
- త్రికాల సంధ్య: ఈ స్తోత్రాన్ని ఉదయం, మధ్యాహ్నం,
సాయంత్రం (త్రికాలాలలో) చదవడం వల్ల వాక్శుద్ధి
కలుగుతుంది.
- కుమతి ధ్వంసం: మనలోని ప్రతికూల ఆలోచనలు, మొండితనం
పోయి "సుమతి" (మంచి బుద్ధి) కలుగుతుంది.
- విద్యార్థులకు మేలు: ఏకాగ్రత పెరగడానికి, చదివింది
గుర్తుండడానికి, పరీక్షలలో విజయం సాధించడానికి ఇది అద్భుతమైన స్తోత్రం.
- అధ్యాత్మికం: ఇది కేవలం లౌకిక విద్య కోసమే కాదు, "జ్ఞానగమ్యాం" మరియు "మోక్షప్రియాం"
అన్న పదాల ద్వారా పరమార్థ జ్ఞానాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తుందని తెలుస్తోంది.
No comments:
Post a Comment