ఈ శ్రీ మహాకాళీ స్తోత్రం భగవతి శ్రీ మహాకాళీ అమ్మవారి దివ్యరూపాన్ని, ఆమె అనంత శక్తిని కీర్తించే అత్యంత శక్తివంతమైన ప్రార్థన. శ్లోకాల యొక్క వివరణాత్మక అర్థం
1. ధ్యానమ్ (అమ్మవారి స్వరూప ధ్యాన శ్లోకం)
శవారూఢాం మహాభీమాం ఘోరదంష్ట్రాం వరప్రదాం
హాస్యయుక్తాం త్రిణేత్రాంచ కపాల కర్రికా కరామ్ |
ముక్తకేశీం లలజ్జిహ్వాం పిబంతీం రుధిరం ముహుః
చతుర్బాహుయుతాం దేవీం వరాభయకరాం స్మరేత్ ||
అర్థం:
శవారూఢాం: శవంపై అధిష్ఠించి ఉన్నది (అహంకారం/అజ్ఞానం నాశనమైన స్థితికి సంకేతం).
మహాభీమాం ఘోరదంష్ట్రాం: అత్యంత భయంకరమైన, తీవ్రమైన రూపం కలది; భయంకర కోరలు కలిగినది (దుష్టులకు భయంకరి).
వరప్రదాం హాస్యయుక్తాం: భక్తులకు వరాలను ప్రసాదించేది, మందహాసంతో కూడిన ముఖారవిందం కలది.
త్రిణేత్రాంచ: మూడు కన్నులు (భూత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కాలాలకు సంకేతం) కలిగినది.
కపాల కర్రికా కరామ్: చేతుల్లో కపాలం (తలపాడు) మరియు కత్తెర/కత్తి ధరించినది.
ముక్తకేశీం లలజ్జిహ్వాం: విరబోసుకున్న జుట్టు, బయటకు చాచిన నాలుక కలిగినది.
పిబంతీం రుధిరం ముహుః: రాక్షస సంహారంలో దుష్ట రక్తాన్ని పదే పదే పానం చేసేది.
చతుర్బాహుయుతాం దేవీం వరాభయకరాం స్మరేత్: నాలుగు చేతులు కలిగి, ఒకచేతితో వరదా ముద్ర (వరాలు ఇవ్వడం), మరో చేతితో అభయ ముద్ర (భయం లేదని చెప్పడం) చూపిస్తున్న ఆ దేవిని నిరంతరం ధ్యానిస్తున్నాను.
2. స్తోత్ర శ్లోకములు (శ్రీ చండీ సప్తశతి / దేవీ మాహాత్మ్యం నుండి)
శ్లోకం 1:
విశ్వేశ్వరీం జగద్ధాత్రీం స్థితిసంహారకారిణీమ్ |
నిద్రాం భగవతీం విష్ణోరతులాం తేజసః ప్రభామ్ || ౧ ||
అర్థం:
సమస్త విశ్వానికి ఈశ్వరి అయినట్టి, ఈ జగత్తును భరించే (కాపాడే) తల్లికి, అలాగే సృష్టి స్థితి-సంహారాలకు మూలకారణమైన దేవికి నమస్కారం. శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క యోగనిద్రగా, సాటిలేని దివ్య తేజస్సుకు ప్రతీకగా ఉన్న భగవతికి ప్రణామములు.
శ్లోకం 2:
త్వమ్ స్వాహా త్వమ్ స్వధా త్వమ్ హి వషట్కారః స్వరాత్మికా |
సుధా త్వమక్షరే నిత్యే త్రిధా మాత్రాత్మికా స్థితా || ౨ ||
అర్థం:
దేవతలకు హవిస్సులు అర్పించే 'స్వాహా' రూపం నువ్వే, పితృదేవతలకు తర్పణాలు ఇచ్చే 'స్వధా' రూపం నువ్వే. యజ్ఞాలలో ఉచ్చరించే 'వషట్కార' మంత్రస్వరూపం, సమస్త స్వరాల (నాదాల) ఆత్మవు నువ్వే. నాశనం లేని నిత్య అమృతస్వరూపిణివి. ప్రణవ మంత్రంలోని త్రిమాత్రల శక్తిగా స్థిరమై ఉన్న తల్లీ, నీకు ప్రణామాలు!
శ్లోకం 3:
అర్ధమాత్రాస్థితా నిత్యా యానుచ్చార్యా విశేషతః |
త్వమేవ సంధ్యా సావిత్రీ త్వం దేవీ జననీ పరా || ౩ ||
అర్థం:
ఓ దేవీ! ఓంకారమునందు ప్రత్యేకంగా ఉచ్చరించడానికి వీలుకాని నిత్యమైన 'అర్ధమాత్ర' (బిందు రూపం/అనుస్వారనాదం) నీవే. సంధ్యారాగము, గాయత్రీ-సావిత్రీ మంత్ర స్వరూపము, సమస్త విశ్వానికి పరాశక్తివైన దివ్య జననివి నీవే.
శ్లోకం 4:
త్వయైతద్ధార్యతే విశ్వం త్వయైతత్సృజ్యతే జగత్ |
త్వయైతత్పాల్యతే దేవి త్వమత్స్యంతే చ సర్వదా || ౪ ||
అర్థం:
అమ్మా! ఈ సమస్త విశ్వం నీచేతనే ధరించబడుతోంది; ఈ జగత్తు నీచేతనే సృష్టించబడుతోంది. నీవే దీనిని పరిపాలిస్తున్నావు, యుగాంతంలో సమస్తాన్ని నీలోనే విలీనం చేసుకుంటున్నావు (సంహరిస్తున్నావు).
శ్లోకం 5:
విసృష్టౌ సృష్టిరూపా త్వం స్థితిరూపా చ పాలనే |
తథా సంహృతిరూపాంతే జగతో౨స్య జగన్మయే || ౫ ||
అర్థం:
సమస్త జగత్తునందు వ్యాపించి ఉన్న ఓ జగన్మయీ! సృష్టి సమయములో సృష్టికారిణిగా (బ్రాహ్మీ శక్తి), పరిపాలనలో స్థితికారిణిగా (వైష్ణవీ శక్తి), ప్రళయకాలంలో సంహారకారిణిగా (రౌద్రీ శక్తి) భిన్న రూపాలలో ప్రకాశించేది నీవే.
శ్లోకం 6:
మహావిద్యా మహామాయా మహామేధా మహాస్మృతిః |
మహామోహా చ భవతీ మహాదేవీ మహేశ్వరీ || ౬ ||
అర్థం:
నీవే పరమోత్కృష్టమైన మహావిద్యవు, బంధించే మహామాయవు, సూక్ష్మమైన జ్ఞానాన్ని ఇచ్చే మహామేధవు, జ్ఞాపకశక్తియైన మహాస్మృతివు. అజ్ఞానంలో ముంచే మహామోహము నీవే; దేవతలకే దేవివైన మహాదేవివి, సమస్తాన్ని శాసించే మహేశ్వరివి నీవే.
శ్లోకం 7:
ప్రకృతిస్త్వం చ సర్వస్య గుణత్రయవిభావినీ |
కాలరాత్రిర్మహారాత్రిర్మోహరాత్రిశ్చ దారుణా || ౭ ||
అర్థం:
నీవు సమస్త ప్రాణుల మూల ప్రకృతివి. సత్వ, రజో, తమో అనే త్రిగుణాలను వ్యక్తం చేసేది నీవే. ప్రళయకాలపు కాలరాత్రివి, జీవుల నిద్రకు కారణమైన మహారాత్రివి, అజ్ఞానాన్ని కలిగించే అత్యంత భయంకరమైన మోహరాత్రివి నీవే.
శ్లోకం 8:
త్వంశ్రీస్త్వమీశ్వరీ త్వంహ్రీస్త్వం బుద్ధిర్బోధలక్షణా |
లజ్జా పుష్టిస్తథా తుష్టిస్త్వం శాంతిః క్షాంతిరేవ చ || ౮ ||
అర్థం:
నీవే ఐశ్వర్యరూపమైన శ్రీదేవివి, పరమ ఈశ్వరివి. వివేకవంతమైన నీతి/బిడియం రూపంలో ఉన్న హ్రీ, జ్ఞాన లక్షణమైన బుద్ధి, లజ్జ (సిగ్గు), పుష్టి (పోషణ), తుష్టి (సంతోషం), శాంతి, మరియు ఓర్పు/సహనం అనే క్షమా స్వరూపిణివి నీవే.
శ్లోకం 9:
ఖడ్గినీ శూలినీ ఘోరా గదినీ చక్రిణీ తథా |
శంఖినీ చాపినీ బాణభుశుండీపరిఘాయుధా || ౯ ||
అర్థం:
అమ్మా! నీవు ఖడ్గం (కత్తి), త్రిశూలం, గద, చక్రం, శంఖం, ధనుస్సు, బాణాలు, భుశుండి (ఆయుధం), పరిఘ (ఇనుప గద) వంటి సమస్త దివ్య ఆయుధాలను ధరించిన భయంకరమైన, పరాక్రమవంతమైన శక్తివి.
శ్లోకం 10:
సౌమ్యా సౌమ్యతరాశేషా సౌమ్యేభ్యస్త్వతిసుందరీ |
పరాపరాణాం పరమా త్వమేవ పరమేశ్వరీ || ౧౦ ||
అర్థం:
అమ్మా! నీవు అత్యంత సౌమ్యురాలివి. లోకంలో ఉన్న సమస్త సౌమ్య (శాంత) రూపాల కంటే అత్యంత సుందరమైనదానివి. కార్య కారణ రూపాలైన స్థూల సృష్టి (అపర), సూక్ష్మ సృష్టి (పర) రెండింటికి అతీతమైన శ్రేష్ఠమైన శక్తివి నీవే. సమస్తానికి మూలమైన పరమేశ్వరివి నీవే.
శ్లోకం 11:
యచ్చ కించిత్ క్వచిద్వస్తు సదసద్వాఖిలాత్మికే |
తస్య సర్వస్య యా శక్తిః సా త్వం కిం స్తూయసే తదా || ౧౧ ||
అర్థం:
సమస్త విశ్వమందు వ్యాపించి ఉన్న ఓ అఖిలాత్మికా! ఎక్కడైనా, ఏదైనా సత్ (కనిపించే/ఉన్నది) లేదా అసత్ (కనిపించని/లేనిది) వస్తువు ఉందో, ఆ సమస్త వస్తువులయందు ఉన్న క్రియా శక్తివి నీవే. అలాంటప్పుడు నిన్ను సంపూర్ణంగా స్తుతించడం ఎవరికి సాధ్యమవుతుంది?
శ్లోకం 12:
యయా త్వయా జగత్స్రష్టా జగత్పాతి మత్తి యో జగత్ |
సో౨పి నిద్రావశం నీతః కస్త్వాం స్తోతుమిహేశ్వరః || ౧౨ ||
అర్థం:
ఈ జగత్తును సృష్టించే బ్రహ్మను (నన్ను), రక్షించే విష్ణువును, సంహరించే శివుడిని... చివరికి ఈ సమస్త జగత్తును ఏలే శ్రీమహావిష్ణువును సైతం యోగనిద్రకు వశమయ్యేలా చేసిన శక్తివి నీవు! అలాంటి నిన్ను స్తుతించే సామర్థ్యం ఈ లోకంలో ఎవరికి ఉంటుంది?
శ్లోకం 13:
విష్ణుః శరీరగ్రహణమహమీశాన ఏవ చ |
కారితాస్తే యతో౽తస్త్వాం కః స్తోతుం శక్తిమాన్ భవేత్ || ౧౩ ||
అర్థం:
నన్ను (బ్రహ్మను), విష్ణువును, ఈశానుడిని (శివుడిని) భౌతిక శరీరాలను ధరించేలా (అవతరించేలా) చేసినది నీవే. అంతటి మహత్తు కలిగిన నిన్ను స్తుతించగల శక్తిమంతుడు ఎవడు ఉన్నాడు?
శ్లోకం 14:
సా త్వమిత్థం ప్రభావైః స్వైరుదారైర్దేవి సంస్తుతా |
మోహయైతౌ దురాధర్షావసురౌ మధుకైటభౌ || ౧౪ ||
అర్థం:
ఓ దేవీ! అపారమైన దివ్య ప్రభావాలు కలిగిన నిన్ను ఈ విధంగా ప్రార్థిస్తున్నాను. సమస్త లోకాలకు ఎదిరించడానికి వీలు కానివారై విర్రవీగుతున్న ఈ మధు-కైటభులు అనే రాక్షసులిద్దరినీ నీ అమోఘమైన మాయతో మోహపరచు (భ్రమలో పడేయి).
శ్లోకం 15:
ప్రబోధం చ జగత్స్వామీ నీయతామచ్యుతో లఘు |
బోధశ్చ క్రియతామస్య హంతుమేతౌ మహాసురౌ || ౧౫ ||
అర్థం:
ఈ జగత్తుకు నాథుడైన శ్రీమహావిష్ణువును యోగనిద్ర నుండి త్వరగా మేల్కొలుపుము. అలాగే, ఈ దారుణమైన మహాసురులైన మధుకైటభులను సంహరించేందుకు తగిన బుద్ధిని/ఉత్సాహాన్ని స్వామికి ప్రసాదించుము.
॥ ఇతి శ్రీ మహాకాళీ స్తోత్రమ్ సమప్తమ్ ॥

No comments:
Post a Comment