Total Pageviews

Saturday, August 15, 2026

శ్రీ కృష్ణమాచార్యుల 'సింహగిరి వచనాలు' అర్థాలతో

                                                                             

తెలుగులో తొలి గద్య రచన శ్రీ కృష్ణమాచార్యుల 'సింహగిరి వచనాలు'.
శ్రీ కృష్ణమాచార్యులది మహబూబ్నగర్ జిల్లా సంతవూరు గ్రామం.
వారు రచించిన వందల వచనములలో 60 వచనము లు మాత్రమే లభించాయి. ఆ అరవై వచనం కూడా అసంపూర్ణ వచనము.
నేను చదవని ఈ అరవై వచనాలు చదువుకొంటూ, నా ఆత్మ సంతృప్తి కోసం ఈరోజునుంచి ( 06. 08. 2026) వాటికి తాత్పర్య, విశేషాలు వ్రాసుకొంటున్నాను.
01 వ  సింహగిరి వచనము
"దేవా, ఇంద్రాది దేవతలు నూరును, హిరణ్యగర్భులు నూరును, కాశ్మీరగిరులు మున్నూరును, తిలదాంచనగిరులు నన్నూరును, పతివ్రతలు ఐనూరులును, అగ్రహారంబులారు నూర్లును , స్త్రీ మూర్తులు ఏడునూరులును, ఉభయస్తోమకులు ఎనిమిది నూరులును, హేమస్త్రీ గర్భంబులు తొమ్మిదినూరులును, కపిలధేనువులు వేయిని, కాలచక్రంబులు లక్షయును, తులాపురుషంబులు కోటియును, కన్యకాదానంబులు పదికోట్లును — ఇవి యన్నియు గూడిన మీ దివ్యనామ సంకీర్తన వినినందులకు వేయిలో నొక్క భాగంబునకు సరిరావు, సరిరావు. ఈ సంకీర్తన ఫలం బెవరు వ్రాసిరి, యెవరు చదివిరి, యెవరు వినిరి — వారి కాయురారోగ్యైశ్వర్యంబులు కృపచేతువు. అటుమీదట నాకిచ్చిన వైకుంఠంబు కృపచేతువు. మా యతి రామానుజముని వరము. దాతారు. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!"
తాత్పర్యం:
ఓ సింహగిరి నరసింహస్వామీ! దయాసముద్రుడా! నూరుమంది ఇంద్రులను, వందమంది బ్రహ్మలను ఆరాధించడం వల్ల వచ్చే ఫలం, మూడువందల కాశ్మీర పర్వతాల దర్శన ఫలం, నాలుగువందల తిల-స్వర్ణ పర్వత దానాలు, ఐదువందలమంది పతివ్రతల పూజ, ఆరువందల అగ్రహార దానాలు, ఏడువందల స్త్రీమూర్తుల దానాలు, ఎనిమిదివందలమంది ఉభయస్తోమకుల సత్కారం, తొమ్మిదివందల హేమస్త్రీ గర్భ దానాలు, వేయి కపిల గోవుల దానాలు, లక్ష కాలచక్ర దానాలు, కోటి తులాపురుష దానాలు, పదికోట్ల కన్యాదానాలు — ఇవన్నీ ఒకెత్తుగా కలిసి ఇచ్చే పుణ్యఫలం కూడా నీ దివ్యనామ సంకీర్తనను వినడం వల్ల లభించే మహా పుణ్యంలో వెయ్యో వంతుకు కూడా సరిపోలదు. ఈ సింహగిరి సంకీర్తనలను వ్రాసినవారికి, పఠించినవారికి, ఆలకించినవారికి నీవు ఈ లోకంలో ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదిస్తావు. అంతేకాకుండా, దేహానంతరం నాకు ప్రసాదించిన వైకుంఠ పదాన్ని (మోక్షాన్ని) వారికి కూడా అనుగ్రహిస్తావు. ఇది శ్రీరామానుజాచార్యుల దివ్య వరప్రసాదం. అనాథ రక్షకుడవైన ఓ సింహగిరి నరహరీ! నీకు పదేపదే నమస్కరిస్తున్నాను.
విశేషాలు:
1.ఫలశ్రుతి ముందస్తు ప్రస్తావన: సాధారణంగా ఏ గ్రంథంలోనైనా లేదా స్తోత్రంలోనైనా 'ఫలశ్రుతి' అనేది గ్రంథం చివరలో ఉంటుంది. కానీ కృష్ణమాచార్యులు తన గ్రంథారంభంలోనే (మొదటి వచనంలోనే) ఫలశ్రుతిని పేర్కొనడం ఒక అపూర్వమైన వైశిష్ట్యం.
2.నామ సంకీర్తనా మా హాత్మ్యం: యజ్ఞయాగాదులు, కోటి కన్యాదానాలు, తులాభారాలు, అగ్రహార దానాల వంటి మహా దానధర్మాలన్నింటి కంటే భగవంతుని దివ్యనామ సంకీర్తనం అత్యున్నతమైనదని, ఇది సమస్త దానఫలాల కంటే వెయ్యింతలు శ్రేష్ఠమైనదని వైష్ణవ సంప్రదాయ సిద్ధాంతాన్ని ఇక్కడ ఉద్ఘాటించారు.
3.మకుట నియమం: శతక పద్యాల మాదిరిగానే ఈ వచనంలో చివర మా యతి రామానుజముని వరము. దాతారు. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!"* అనే మకుటం వాడబడింది.
4. ఆచార్య నిష్ఠ ప్రతి సంకీర్తనా ఫలంలోనూ తన వైష్ణవ గురువైన శ్రీ రామానుజాచార్యుల అనుగ్రహాన్ని, వరప్రసాదాన్ని స్మరించడం ద్వారా కృష్ణమాచార్యుల గురుభక్తి, ఆచార్య నిష్ఠ స్పష్టమవుతాయి.
 02 వ  సింహగిరి వచనము
"దేవా, వేయి పుణ్యంబులు సేసి నరుండై జన్మించును. దేవా, రెండు వేల పాపంబులుచేసి స్త్రీయై జన్మించును. దేవా, మూడువేల పాపంబులు సేసి యంగడి వేశ్యయై జన్మించును. దేవా, నాలుగువేల పాపంబులుసేసి యొకరింటి దాసియై జన్మించును. దేవా, అయిదువేలు పాపంబులు సేసి యాడుచు పాడుచు నగ్నిలో దుమికెడు కన్యయై జన్మించును. దేవా, ఏడువేలు పాపంబులుసేసి మతచోరుండై జన్మించును. దేవా, ఎనిమిదివేల పాపంబులు సేసి నట్టడవిలో చారపులియై జన్మించును. దేవా, తొమ్మిదివేల పాపంబులు సేసి చోరుండై జన్మించి తలగొట్టఁబడును. దేవా, పదివేల పాపంబులుసేసి పంచాంగము చెప్పెడు బ్రాహ్మణుండై జన్మించును. దేవా, పదునొకండువేల పాపంబులు సేసి గురుద్రోహియై, యంధుడై జన్మించును. దేవా, పండ్రెండువేలు పుణ్యంబులు చేసి, శ్రీమద్భాగవతులై, శ్రీవైష్ణవులై జన్మింతురు. దేవా, ఇది కృష్ణమాచార్యులు చెప్పిన సంకీర్తన ఫలంబు. ఇందుకుఁ దప్పదు. మా యతి రామానుజ ముని వరము. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!"
 
తాత్పర్యము
ఓ సింహగిరి నరహరీ! దయాసముద్రుడా! అనాథ రక్షకా! నీకు నమస్కారములు.
ఒక జీవుడు వేయి పుణ్యాలు చేస్తే మానవ జన్మ లభిస్తుంది. అలాగే రెండు వేల పాపాలు చేస్తే స్త్రీగా, మూడు వేల పాపాలు చేస్తే సంతలో శరీరాన్ని అమ్ముకునే వేశ్యగా, నాలుగు వేల పాపాలు చేస్తే ఇతరుల ఇంట్లో దాసిగా, ఐదు వేల పాపాలు చేస్తే సతీసహగమనం పేరిట అగ్నిలో దూకే కన్యగా, ఏడు వేల పాపాలు చేస్తే మత ద్రోహిగా, ఎనిమిది వేల పాపాలు చేస్తే దట్టమైన అడవిలో చారల పులిగా, తొమ్మిది వేల పాపాలు చేస్తే దొంగగా పుట్టి శిరచ్ఛేద శిక్షకు గురయ్యే వ్యక్తిగా, పది వేల పాపాలు చేస్తే కేవలం పొట్టకూటి కోసం పంచాంగం చెప్పే బ్రాహ్మణుడిగా, పదకొండు వేల పాపాలు చేస్తే గురువుకు ద్రోహం చేసి అంధుడిగా జన్మిస్తాడు.
కాని, పండ్రెండు వేల మహా పుణ్యాలు ఆచరిస్తే మాత్రం శ్రీమద్భాగవతులుగా, శ్రీవైష్ణవ భక్తులుగా జన్మిస్తారు.
ఇది కృష్ణమాచార్యులు అందించిన సంకీర్తనల సత్య ఫలము; దీనికి తిరుగు లేదు. ఇది మా యతిరాజైన రామానుజాచార్యుల వరప్రసాదము.
విశేషాలు
తెలుగు సాహిత్యంలో తొలి వచన కవిత్వము: కృష్ణమాచార్యులు (13వ శతాబ్దం) తెలుగు సాహిత్యంలో తొలి వచన కవిగా, వాగ్గేయకారుడిగా పేరుపొందారు. వీరు సింహాచల నారసింహస్వామిపై "సింహగిరి వచనాలు" పేరుతో అనేక వచన సంకీర్తనలను రచించారు.
 
మకుటం & సంబోధన: సింహగిరి వచనాల ప్రత్యేకత ఏమంటే ఇవి "దేవా!" అనే సంబోధనతో మొదలై, "సింహగిరి నరహరీ నమోనమో దయానిధీ!" అనే మకుటంతో పూర్తవుతాయి.
 
శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ ప్రాధాన్యత: ఈ వచనంలో వైష్ణవ సిద్ధాంతం మరియు భాగవత సేవ యొక్క గొప్పదనం వ్యక్తమవుతుంది. కేవలం సాంప్రదాయక కర్మలు చేయడం కన్నా భగవంతుని యందు పరమ భక్తి కలిగి ఉండటమే (శ్రీవైష్ణవుడై జన్మించడమే) అత్యున్నతమైన పుణ్యఫలంగా ఇక్కడ వర్ణించబడింది.
 
కర్మఫల సిద్ధాంతం: మానవుడు ఆచరించే పాపపుణ్యాలను బట్టి అతనికి వచ్చే జన్మలు ఎలా ఉంటాయో తీవ్రమైన రూపకాల ద్వారా వివరిస్తూ, భక్తి మార్గంలో నడవాలని హెచ్చరించడం ఈ వచనం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
 
 
03 వ  సింహగిరి వచనము
"దేవా, మధ్యాహ్నకాలంబున జన్మించిన మనుజుండు కడు దుష్టుండై జన్మించును. దేవా, అస్తమానంబున జన్మించిన మనుజుండు క్షీణాయుష్కుండగును. దేవా, తదుత్తరంబున జన్మించిన మనుజుండు సూతంపురోగి యగును. దేవా, ఆ పిండంబున నొక్కొక్క పాపం బొక్కొక్క వ్యాధిగా సంక్రమించును. దేవా, పూర్వజన్మంబున గృహములకు నగ్ని సంధించిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున కుష్ఠురోగియై జన్మించును. దేవా, జననీజనకులకు నన్నంబిడని మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున గూబయై జన్మించును. దేవా, ఘనముగా గోవుల సంపాదించి వానికి నీళ్లును మేపును పరామర్శింపక యున్న మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున ఫిరంగి వ్యాధివాఁడై జన్మించును."
 
తాత్పర్యము:
ఓ సింహాచల నారసింహస్వామీ! మధ్యాహ్న సమయంలో జన్మించిన మానవుడు మిక్కిలి దుర్మార్గుడుగా మారుతాడు. సూర్యాస్తమయ సమయంలో జన్మించినవాడు ఆయుష్షు తక్కువగా కలవాడవుతాడు. ఆ తరువాత (అర్ధరాత్రి వేళ) జన్మించినవాడు తీవ్రమైన వాత రోగాలకు గురవుతాడు. మానవుడు చేసే ఒక్కొక్క పాపకర్మ గర్భంలోని పిండంలో ఒక్కో రకమైన రోగంగా సంక్రమిస్తుంది. పూర్వజన్మలో ఇతరుల ఇళ్లకు నిప్పు పెట్టినవాడు తరువాతి జన్మలో కుష్ఠురోగిగా పుడతాడు. కన్న తల్లిదండ్రులకు అన్నం పెట్టక నిర్లక్ష్యం చేసినవాడు మరుసటి జన్మలో గుడ్లగూబగా జన్మిస్తాడు. అలాగే, చాలా ఆవులను సంపాదించి వాటికి సరిగ్గా నీళ్లు, మేత వేయకుండా అనాథలుగా వదిలేసినవాడు తరువాతి జన్మలో భయంకరమైన ఫిరంగి (చర్మ) వ్యాధితో పుడతాడు.
విశేషాలు:
సింహగిరి వచనాల నేపథ్యం: సంకీర్తనాచార్యుడైన తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు (లేదా కృష్ణమాచార్యులు) సింహాచల వరద నరసింహస్వామిపై "దేవా!" అనే మకుటంతో చెప్పిన వచనాల్లో ఇది మూడవది. ఇది తెలుగు సాహిత్యంలో తొలి గద్య ప్రబంధాలలో ఒకటి.
కర్మ సిద్ధాంతం: ఈ వచనంలో "పాపఫలం వ్యాధిరూపంలో అనుభవించక తప్పదు" అనే సనాతన కర్మ సిద్ధాంతాన్ని, పునర్జన్మ భావనను స్పష్టంగా వివరించారు.
సామాజిక మరియు ధార్మిక నీతి:


తల్లిదండ్రుల సేవ: కన్నవారిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే చీకటిలో జీవించే 'గూబ'గా పుడతారని చెప్పడం ద్వారా మాతృదేవోభవ, పితృదేవోభవ అనే ధర్మాన్ని ప్రబోధించారు.
 
జీవదయ (గోసంరక్షణ): పశువులను పెంచుకోవడం మాత్రమే కాదు, వాటి ఆకలి దప్పికలు తీర్చడం యజమాని బాధ్యత అని, లేనిచో తీవ్రమైన రోగాలు ప్రాప్తిస్తాయని హెచ్చరించారు.
 
ఇతరుల ఆస్తికి భంగం కలిగించకూడదు: ఇళ్లకు అగ్ని పెట్టడం లాంటి మహాపాపాలకు కుష్టు వ్యాధి శిక్షగా లభిస్తుందని పేర్కొన్నారు.
 
భాషా విశేషాలు: సరళమైన గ్రాంథిక శైలిలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి వాక్యమూ "దేవా!" అనే సంబోధనతో స్వామివారికి విన్నవించుకునే భక్తి భావాన్ని ప్రకటిస్తుంది. 'సూతంపురోగి', 'ఫిరంగి వ్యాధి' వంటి పదాలు ఆనాటి వైద్య/జానపద వాడుకలను సూచిస్తాయి.
 
3.2. " దేవా, ఘనమైన రొక్కంబు సంపాదించి తాను భుజింపక, యొక్కరికి దానధర్మంబు పరోపకారము సేయకుండిన యతండు, చచ్చి, బ్రహ్మరాక్షసియై, యా ధనంబునకుఁ గావలి కాయుచుండును. దేవా, కూపంబుల బడవేసిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున భూతమై జన్మించును. దేవా, చాడి చెప్పిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున దానభ్రష్టుండగును. దేవా, తగవున కూర్చుండి పక్షపాతములాడిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున బల్లియై జన్మించును. దేవా, ధాన్యంబుమీద కడుతత్పరత్వ ముండెనేని వెనుకటిజన్మంబున శోణకంబై జన్మించును. దేవా, వావివరుస నెఱిఁగి యెఱుఁగక నడచిన మనుజుండు, వెనుకటి జన్మంబున వారకాంతయై జన్మించును."
తాత్పర్యము:
ఓ సింహాచల నారసింహస్వామీ! గొప్పగా ధనాన్ని సంపాదించి తాను అనుభవించక, ఇతరులకు దానధర్మాలు గానీ పరోపకారము గానీ చేయని లోభి మరణించిన తర్వాత 'బ్రహ్మరాక్షసి'గా మారి, తాను దాచిపెట్టిన ఆ ధనానికే కాపలా కాస్తుంటాడు. ఇతరులను నూతుల్లో తోసి చంపినవాడు మరుసటి జన్మలో భూతమై పుడతాడు. చాడీలు చెప్పే గుణం ఉన్నవాడు తరువాతి జన్మలో దానధర్మాలకు దూరమై భ్రష్టుడవుతాడు. న్యాయ స్థానంలో లేదా పంచాయితీలో కూర్చుని అధర్మంగా పక్షపాత తీర్పులు చెప్పినవాడు మరుసటి జన్మలో బల్లిగా జన్మిస్తాడు. ధాన్యంపై అత్యాశ, పిసినారితనం ప్రదర్శించినవాడు తరువాతి జన్మలో పెనుమ్రానుగా పుడతాడు. వావివరుసలు పక్కనపెట్టి ధర్మాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రవర్తించే మానవుడు మరుసటి జన్మలో వారకాంతగా (వేశ్యగా) జన్మిస్తాడు.
విశేషాలు:
నిఘంటువు ప్రకారం 'శోణకము' అనగా పెనుమ్రాను. ధాన్యంపై అత్యాశ ఉన్నవాడు నీచమైన ఈ జన్మను పొందుతాడని కర్మ సిద్ధాంతం చెబుతోంది.
'శోణకము' అనే పదానికి వృక్షవిశేషం (చెట్టు) అనే అర్థం ఇక్కడ పొసగదు. వాచస్పత్యం నిఘంటువు ఆధారంగా దీనికి 'ఎర్రటి కుక్క' లేదా 'భల్లూకము/రుక్షము' అనే అర్థాలు వర్తిస్తాయని కులశేఖరరావు గారు పేర్కొన్నారు.
న్యాయపీఠంపై కూర్చున్నవారు ధర్మానికి కట్టుబడి ఉండాలని, పక్షపాతం చూపితే బల్లి వంటి అల్ప జన్మ లభిస్తుందని చెప్పడం ద్వారా సామాజిక నీతిని, ధర్మపాలన ప్రాధాన్యతను నొక్కి చెప్పారు.
ధనం సంపాదించి దాన ధర్మాలు చేయకుండా దాచిపెడితే అది బ్రహ్మరాక్షసిగా మారి నిరర్థకమవుతుందనే హెచ్చరిక ఇందులో ఉంది.
వావి వరుసలు పాటించడం, పరదూషణలు (చాడీలు) చేయకపోవడం వంటి సామాజిక, కుటుంబ నైతిక విలువలను ఈ వచనంలో వివరంగా ప్రబోధించారు.
 
మూడవ సింహగిరి వచనములలో మూడవ భాగం ( 03. 03)
"
"దేవా, తన పురుషుండు దైవంబని యెఱిఁగి యెఱుంగక యెదురు మాటలాడిన కాంత వెనుకటి జన్మంబున గ్రామసూకరంబై జన్మించును. దేవా, హరికీర్తన మరోచకంబని, పరదైవతముల కీర్తనము వినిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున చెవిటివాఁడై జన్మించును. దేవా, వివాహంబులు చెఱిచిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున సంతానంబు పొందలేకపోవును. దేవా, కులమున నేనే ఘనుండనని గర్వించిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున కులహీనుండై జన్మించును. దేవా, రణంబున నేనే పరాక్రమశాలినని గర్వించిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున వైశ్యుండై జన్మించును. దేవా, చదువుల నేనే ఘనుండనని గర్వించిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున మతిహీనుండై జన్మించును. దేవా, రణమందు పారివచ్చిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున పిశాచంబై జన్మించును. దేవా, రణము పొడిచిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున రాజై జన్మించును. దేవా, రణమందు తన్నేలిన రాజు కొఱకై చచ్చిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున ఆ రాజు కడుపుననే పుట్టి ఆ పట్టణంబేలును. దేవా, షోడశమహాదానంబులు హరికి పుణ్యంబని చేసిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున మోక్షమే పొందును."


తాత్పర్యము:
ఓ సింహాచల నారసింహస్వామీ! భర్తను దైవంగా భావించక ఎదురు తిరిగే స్త్రీ తరువాతి జన్మలో ఊరపందిగా పుడుతుంది. శ్రీహరి కీర్తనల పట్ల ఆసక్తి చూపక, ఇతర దైవాల స్తుతులు వినేవాడు చెవిటివాడై పుడతాడు. శుభకార్యాలైన వివాహాలను చెడగొట్టేవాడు తరువాతి జన్మలో సంతాన ప్రాప్తి లేక బాధపడతాడు. కుల గర్వం కలిగినవాడు కులహీనుడిగా, పరాక్రమ గర్వం ఉన్నవాడు వైశ్యుడిగా, విద్యా గర్వం ఉన్నవాడు మతిహీనుడిగా జన్మిస్తారు. యుద్ధ రంగం నుండి పారిపోయిన పిరికివాడు పిశాచమవుతాడు. ధైర్యంతో పోరాడినవాడు రాజవుతాడు. కన్న రాజభక్తితో స్వామిద్రోహం చేయకుండా రాజు కోసం ప్రాణాలర్పించిన సైనికుడు/వీరుడు మరుసటి జన్మలో ఆ రాజుకే కుమారుడిగా పుట్టి ఆ రాజ్యాన్నేలుతాడు. షోడశ మహాదానాలను శ్రీహరి ప్రీత్యర్థం పుణ్యభావంతో చేసే మానవుడు జన్మరాహిత్యాన్ని సాధించి సాక్షాత్ మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
విశేషాలు:
విద్య, కులము, పరాక్రమము వంటివి మానవుడికి అహంకారాన్ని పెంచుతాయి. అలా విర్రవీగితే తరువాతి జన్మలో ఆ గర్వపడ్డ విషయాల్లోనే లోటు ఏర్పడుతుందని (విద్యాగర్వానికి మతిహీనత, కులగర్వానికి కులహీనత) కర్మ సిద్ధాంత నిరూపణ జరిగింది.
యుద్ధంలో వెన్నుచూపి పారిపోవడం అధర్మమని (పిశాచ జన్మ వస్తుందని), ప్రభువు కోసం లేదా దేశం కోసం ప్రాణాలర్పించే వీరులకు అత్యున్నతమైన రాజభోగాలు, రాజ్యాధికారం ప్రాప్తిస్తాయని ప్రాచీన క్షాత్ర ధర్మాన్ని వివరించారు.
o
o శ్రీహరి కీర్తనల ప్రాశస్త్యాన్ని చెబుతూ, హరిభక్తికి విముఖత చూపడం పాపహేతువుగా చెప్పారు. అలాగే సర్వ దానాలను, కర్మలను శ్రీహరిర్పణ బుద్ధితో ("హరికి పుణ్యంబని") చేసినప్పుడే బంధాల నుంచి విముక్తి లభించి మోక్షం లభిస్తుందనే భాగవత ధర్మాన్ని ఉపదేశించారు.


గోదానము, భూదానము, తిలదానము, హిరణ్యదానము (బంగారం), ఆజ్యదానము (నెయ్యి), వస్త్రదానము, ధాన్యదానము, గుడదానము (బెల్లం), రౌప్యదానము (వెండి), లవణదానము (ఉప్పు), కన్యారాశి/కన్యాదానము, రత్నదానము, గజదానము, అశ్వదానము, రథదానము, గృహదానము - వీటిని 'షోడశ దానాలు' అంటారు. వీటిని భగవదర్పణంగా చేస్తే మోక్షం సిద్ధిస్తుంది.
 
మూడవ సింహగిరి వచనములలో నాలుగవ  భాగం ( 03. 04)
"దేవా, తనకు పుణ్యంబని చేసిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబుల మాయల, నింద్రజాలంబుల పదునారింటికి గురియై ముక్తికిం దెరువు చూడనేరడు. దేవా, మూలమంత్రంబునఁ దూలిన మనుజుండు తైలమందు, వటపిశాచశాస్త్రమందు అణురేణువుపాటి యగ్ని సంధించిన చందంబగును. దేవా, శ్రీవైష్ణవులే బ్రాహ్మణులు, శ్రీవైష్ణవులే పరమ సాధకులు, శ్రీవైష్ణవులే శోభిత శుభదాయకులు. వీరి కులగోత్రం బెన్న నేమిటికి? మీ దాస్యంబె కారణంబు! మీ దాస్యంబె వివాహంబు! శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!"
తాత్పర్యము:
ఓ సింహాచల నారసింహస్వామీ! "నేను పుణ్యం చేసుకుంటున్నాను" అనే గర్వంతో లేదా స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం దానధర్మాలు చేసే మానవుడు, రాబోయే జన్మల్లో పదహారు రకాల మాయాజాలాలకు, ఇంద్రజాల భ్రమలకు బందీ అయి మోక్షమార్గాన్ని కనుగొనలేక సంసార చక్రంలో చిక్కుకుపోతాడు. మూలమంత్రాన్ని వదిలిపెట్టి నీచమైన లేదా మంత్ర భ్రష్టత్వానికి గురైనవాడు నూనెలో లేదా పిశాచ శాస్త్రాల్లో చిన్న అగ్ని కణాన్ని వేసినట్లుగా భస్మమైపోతాడు.
లోకంలో శ్రీవైష్ణవులే నిజమైన బ్రాహ్మణులు, ఉత్తమ సాధకులు మరియు శ్రేయస్సును చేకూర్చేవారు. భగవద్భక్తులైన శ్రీవైష్ణవుల కులగోత్రాలను విచారించడం నిరర్థకం. నీకు దాస్యం చేయడమే ముక్తికి ప్రధాన కారణం; నీ దాస్యమే జీవాత్మకు పరమాత్మతో జరిగే పరమ పవిత్రమైన వివాహం (నిత్య సంబంధం). ఓ శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ! సింహాచల నరసింహస్వామీ! దయాసముద్రుడా! నీకు వేల వేల నమస్కారములు.
 విశేషాలు:
పుణ్యం కోసం లేదా కీర్తి కోసం చేసే దానాలు "అహంకారాన్ని" పెంచి మాయలో పడేస్తాయి. కాబట్టి సర్వ కర్మలను సమర్పణ బుద్ధితో, నిష్కామంగా చేసినప్పుడే మోక్షం లభిస్తుందని భగవద్గీతా తత్త్వాన్ని ఇక్కడ బోధించారు.
శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో "భాగవతాపచారం" రాకూడదు. భక్తునికి కులగోత్రాలు చూడకూడదు; విష్ణు దాస్యమే ప్రధాన అర్హత. "భాగవతోత్తముల దాస్యమే పరమాత్మ ప్రాప్తికి ఏకైక మార్గం" అనే రామానుజ సిద్ధాంతం ఇందులో ప్రతిబింబిస్తుంది.
కువ్వారు' అనే పదం 'కృష్ణ కువ్వారు స్వామీ' అని అనేక వచనాల ముగింపులో సంబోధనగా ఉపయోగించబడింది.
కృష్ణమాచార్యులు తన జీవిత చరిత్రను తెలిపిన వచనంలో—కువ్వారు అనే ఆయన అనుగ్రహం వలనే తాను బావి (కూపము) నుండి కాపాడబడి, సింహాచలానికి వెళ్లినట్లు పేర్కొన్నారు.
అందువల్ల ఈ కువ్వారు అనే వ్యక్తిని కృష్ణమాచార్యులు తన గురువుగా భావించి ఉండే అవకాశం ఉంది.
'కువ్వారు' అనే పదం 'కుమార' అనే సంస్కృత శబ్దం నుండి పుట్టి ఉండవచ్చు. 'కృష్ణకుమారుడు' అనే మాటనే ఆయన 'కృష్ణకువ్వారు'గా ఉపయోగించి ఉంటారని నేను ఊహిస్తున్నాను.
నేటికీ హిందీ భాషలో 'కుమార్' అనే మాటను 'కువాఁర్' లేదా 'కువఁర్' అని పలకడం, రాయడం జరుగుతోంది. ఈ అంశం పైన పేర్కొన్న ఊహకు తగిన ఆధారంగా నిలుస్తోంది.( సింహగిరి వచనములు  xxx పుటలో ఉన్న కులశేఖరరావుగారి మాటలను వ్యావహారిక శైలిలోకి మార్చి)
 
04 వ  సింహగిరి వచనము
దేవా, తనువులు మాయ, తలపోసి తలపోసి చెప్పెదనంటినా, కఱకఱల మోహమిది. ఆశల పాషాణంబిది. అతుకుల జల్లెడ యిది! తన బ్రతుకు కొఱకు పోరాడి పోరాడి యొరులం జెఱచెడు దుర్గంధపు డొంకయిది. నీరుబుగ్గ, ఊఁట చెలమ, తూంట్లబాన, తొడరి దుర్గంధమునఁ బొలు(చు)ను. మాటలేకాని మఱి యెందుకుఁ బసలేదు. నోఁటను ముఱికి, దంతంబులఁ బాఁచి, నాశికంబున ఊళె'. నయనంబుల పీకే. చెవిలోని గుల్మి'. చెట్టల కొంప. మూట గట్టుకొన్న మలమూత్రముల తిత్తి. చీమునెత్తుట జడిపురుగుల జలదారి. చిచ్చుటిరోత. పైత్యపు గోళ. పైఁగల పంచారంబిది. తోలు గప్పిన డోలు సుమ్మిది. నమ్మిక లేదు! నమ్మిక లేదు! ఇది నాటకములాడెడు బూటకముల బొమ్మ. అమ్మమ్మా! ఈ బొమ్మ యుత్తమ (గుణము) లెంచి చూచెదనంటినా, కామియై, పామై, గ్రామసూకరమై, చండ్రపిల్లియై, పిల్లినోట యెలుకయై, ఊతయై, (?) ఊతలోని మ్రానై, కత్తి కోతలంబడి చచ్చి చచ్చి, పుట్టి పుట్టి, యీఁగయై, దోమయై, యెగిరెడు పక్షియై, యనేక జీవజంతువుల యోనియందు బుట్టి, బండై, లండై, లండుపసరంబై, యాలోన మీనై, మ్రానిమీది మర్కటంబై, వెక్కసంపు డేగయై, డేగకాలి తొండయై, గండభేరుండ గజసింహశరభ శార్దూలంబులై, రాగియై, కంచై, యినుమై, యుక్కునై, పులినోటి రాయియై (?), చకచకలుగాను, వకవకలుగాను, చక్కిళ్ళంబడి, చక్కని కోటయై, గుడి గోపురంబై, కొత్తళంబై, కారమై, వికారమై, మధువై, చేదై, యతిమధురంబై, యలసి సొలసి యంగడి సరుకై, యా వెనుక శోణకంబై జన్మించును. దేవా, యదియు విడుపై నరుండు జన్మించును. అప్పప్ప! ఇందో యందో యనుచు తప్పించుకపోను సందులేక, యెనుబది నాలుగు లక్షల కోట్ల జీవజంతువుల బోనులోఁదగిలి, గంగలో నోడ పగిలినట్లు, మహా పాతకంబునంబ(ద)గిలి, కుమ్మరి సానవలెఁ దిమ్మదిరుగుచు, ముణుంగుచు, లేచుచు నీవిధంబై యున్నది. హరీ, నాథా, నన్నుకావుమీ! ఈ దేహం బనెడు లంకపై దండుదిగి, చిత్తమనెడు నింద్రజిత్తుపై రణించి, (రావణునిపై రణించి) దుర్బుద్ధులనెడు దుర్మార్గపు రాక్షసుల హతముచేసి, యాశలనెడు రాక్షసుల పేరడంచి, మమత మండోదరినిట్టి దాసిగానేలి, యాచార్యుండనెడు హనుమంతునిఁ బంపి, యాలంకఁ జొచ్చి, వధించి, జీవుండనెడు సీతను దెచ్చి మీ పాదారవిందముల భక్తికి హత్తించి దరిఁజేర్పుమీ! మా యతి రామానుజముని వరము. దాతారు. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!
1, 2, 3 ఈ మాటలు మాలిన్యము అనునర్థమును సూచించినను నైఘంటికార్థము మృగ్యము.

తాత్పర్యము (భావము)
దేవా! మానవ శరీరాలు కేవలం మాయాస్వరూపాలు. ఈ శరీరం గురించి ఎంత ఆలోచించినా, ఎంత విచారణ చేసి చెప్పినా లభించేది తీవ్రమైన మోహం (వ్యామోహం) మాత్రమే. ఇది నెరవేరని కోరికలనే రాతిబండ (పాషాణం). అతుకులు పెట్టిన జల్లెడ వంటిది. తన ఉనికి (బ్రతుకు) కోసం నిరంతరం పోరాడి, ఇతరులను నాశనం చేసే దుర్గంధంతో కూడిన పాడుబడ్డ పొద (డొంక) ఇది.
 
ఈ శరీరం నీటి బుడగ వంటిది, ఊరే చెలమ వంటిది, రంధ్రాలు పడిన కుండ (తూంట్లబాన) వంటిది. నిరంతరం దుర్మార్గమైన కుళ్ళుతోనే నిండి ప్రకాశిస్తుంటుంది. మాట్లాడటానికి మాత్రమే ఇది పనికివస్తుంది తప్ప, దీంట్లో ఎలాంటి ప్రయోజనం (సారము/పస) లేదు. నోటి నిండా మురికి, పండ్లపై పాచి, ముక్కు నిండా జిగట ద్రవం (శోధము/ఊళె), కళ్లలో పీకలు (పీపిలు), చెవుల్లో గులిమి నిండిఉన్న చెత్త కుప్ప ఇది. మలమూత్రాలను మూటగట్టుకున్న సంచి ఇది. చీము, నెత్తురు, పురుగులతో నిండిన మోరీ (జలదారి) వంటి అసహ్యకరమైన నిప్పు (చిచ్చుటిరోత). పైత్యంతో కూడిన గోళము. పైపైన మాత్రమే పంచదార పూసిన తియ్యని పదార్థంలా కనిపిస్తుంది. చర్మమనే తోలు కప్పిన డోలు మాత్రమే ఇది. దీన్ని ఎంతమాత్రం నమ్మడానికి వీల్లేదు! నమ్మడానికి వీల్లేదు! ఇది నాటకాలాడుతూ మోసగించే బొమ్మ మాత్రమే.
 
అమ్మమ్మో! ఈ బొమ్మలో ఏవైనా మంచి గుణాలు (ఉత్తమ గుణాలు) ఉన్నాయేమో అని ఎంచి చూద్దామంటే... ఇది కామంతో నిండినదిగా, పాముగా, ఊరి పంది (గ్రామసూకరము)గా, అడవిపిల్లిగా, పిల్లి నోట చిక్కిన ఎలుకగా, నీటిలో చేపలు పట్టే ఊత (బుట్ట)గా, ఊతలో చిక్కుకున్న కర్రగా రూపాంతరం చెందుతుంది. కత్తుల కోతలకు గురై చచ్చి చచ్చి, మళ్లీ మళ్లీ పుట్టి ఈగగా, దోమగా, ఎగిరే పక్షిగా, ఎన్నో రకాల ప్రాణుల యోనులందు (గర్భాల్లో) జన్మిస్తుంది. రాతిబండగా, నీచుడిగా, బండ పశువుగా (లండుపసరం), నీటిలో చేపగా, చెట్టుపై తిరిగే కోతిగా, భయంకరమైన డేగగా, ఆ డేగ కాళ్లలో చిక్కుకున్న తొండగా మారిపోతుంది. అంతేకాక గండభేరుండం, ఏనుగు, సింహం, శరభం, పులి వంటి జంతువులుగా జన్మిస్తుంది.
 
రాగిగా, కంచుగా, ఇనుముగా, ఉక్కుగా, పులి నోటికి చిక్కిన రాయిగా మారి చకచకలుగా, వకవకలుగా ముక్కలై నలిగిపోతుంది. ప్రసిద్ధమైన కోటగా, గుడి గోపురంగా, కొత్తళం (బురుజు)గా నిర్మించబడుతుంది. కారంగా, వికారంగా, తేనెగా, చేదుగా, అతి మధురమైన రసంగా మారుతుంది. అలిసిపోయి అంగడిలో విక్రయించే సరుకుగా మారి, చివరకు శోణకం (కంటికి కనిపించని సూక్ష్మరూపం/రక్త సంబంధిత పదార్థం)గా రూపాంతరం చెందుతుంది.
 
దేవా! ఆ జన్మలన్నీ పూర్తయ్యాక, చివరకు మనుష్యుడిగా జన్మిస్తుంది. అబ్బబ్బ! ఇటూ అటూ తప్పించుకుని పారిపోవడానికి ఎలాంటి అవకాశం (సందు) లేకుండా, ఎనభై నాలుగు లక్షల కోట్ల జీవరాశుల బోనులో చిక్కుకుని, గంగలో పడవ పగిలి మునిగిపోయినట్లు, తీవ్రమైన పాపంలో చిక్కుకుని కుమ్మరి సాన (సారై) తిరిగినట్లు తిరుగుతోంది. మునుగుతూ, లేస్తూ జీవుడు ఈ విధంగా అల్లాడుతున్నాడు.
 
హరీ! నాథా! నన్ను కాపాడు. నా ఈ దేహమనే లంకపై సైన్యంతో దాడి చేయి. 'చిత్తము' అనే ఇంద్రజిత్తుపై, రావణాసురునిపై యుద్ధం చేయి. దుర్బుద్ధులనే దుర్మార్గులైన రాక్షసులను సంహరించు. ఆశలనే రాక్షసమూలాన్ని సమూలంగా నాశనం చేయి. మమకారమనే 'మండోదరి'ని నీకు దాసిగా చేసుకో. ఆచార్యుడనే 'హనుమంతుడిని' దూతగా పంపి, ఈ లంకలోకి ప్రవేశించి, దాన్ని ధ్వంసం చేసి, 'జీవుడు' అనే సీతను తీసుకువచ్చి నీ పాదపద్మాల్లో భక్తితో చేర్చి, దరిచేర్చుకో! మా యతి రామానుజుల వారి వర ప్రసాదమా! దాతా! అనాథ రక్షకా! స్వామీ! సింహగిరి నరహరీ! దయానిధీ! నీకు నమో నమో!

విశేషాలు (ప్రత్యేకతలు & ఆంతర్యం)
శరీర అనిత్యత - వైరాగ్యం: కవి (కృష్ణమాచార్యులు) ఈ వచనంలో మానవ శరీర నింద ద్వారా తత్త్వబోధ చేశారు. దేహం రోత పుట్టించే మలమూత్రాల సంచి అని, వెలుపల తోలు కప్పబడిన డోలు మాత్రమేనని చెబుతూ శరీరంపై ఉన్న మోహాన్ని (వ్యామోహాన్ని) పోగొట్టే దివ్యమైన వైరాగ్యాన్ని కలిగించారు.
 
రూపకాలంకారం (రామాయణ అంతరార్థం): వచనం చివరలో ఇచ్చే రూపకం అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక సాధనకు నిదర్శనం:

దేహము = లంక: అహంకార, కామక్రోధాలతో నిండిన స్థలం.
 
చిత్తము = ఇంద్రజిత్తు / రావణుడు: మనస్సు, దాని చంచలత్వమే అసలైన శత్రువు.
 
దుర్బుద్ధులు & ఆశలు = రాక్షసులు: సాధకుడిని ఆధ్యాత్మికంగా పతనం చేసే భావాలు.
 
మమత = మండోదరి: లంకలోని ప్రధాన బంధం.
 
ఆచార్యుడు = హనుమంతుడు: జ్ఞానాన్ని ఉపదేశించి దారి చూపే గురువు.
 
జీవుడు = సీతారాముల సీత: భగవంతుని నుండి వేరుపడి దేహమనే లంకలో చిక్కుకున్న ఆత్మ.
 
చతుర్విధ పురుషార్థాలు - భక్తి మార్గం: జీవుడు తన అజ్ఞానం వల్ల 84 లక్షల జీవరాశుల యోనుల్లో (రాళ్ళు, రప్పలు, ఈగలు, పక్షులు, మృగాలు మొదలైనవి) పుడుతూ చస్తూ పడే వేదనను కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించారు. చివరకు గురుకృపతో భగవంతుని పాదాల వద్దకు చేరడమే జీవుడి అత్యుత్తమ లక్ష్యమని వివరించారు.
 
భాషా విశేషం (అర్థాల వివరణ):

'ఊళె', 'పీకే', 'గుల్మి' వంటి పదాలు శోధము (జిగట ద్రవం), కంటి పీపిలు, చెవి గులిమి వంటి మాలిన్యాలను సూచిస్తాయి. ఇవి జానపద/వ్యావహారిక ప్రయోగాల రూపంలో దేహ అసహ్యతను ప్రతిబింబిస్తాయి.
 
 05 వ  సింహగిరి వచనము
 
  "దేవా, పెద్దతనంబు సేసి మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, జాంబవంతుండు మీ సన్నిధినే యున్నాఁడే. దేవా, బుద్ధిని నే మెప్పించెద నంటినా, విభీషణుండు మీ సన్నిధినే యున్నాఁడే. దేవా, బంటుదనంబు సేసి మెప్పించెదనంటినా, యంజనాసుతుండు హనుమంతుండు మీ సన్నిధినే యున్నాఁడే. దేవా, తీర్ధంబు లాడి మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, గంగాభవాని మీ యంగుష్ఠంబునందే యుద్భవించి యున్నదే. దేవా, ప్రదక్షిణలుచేసి మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, సూర్యచంద్రాదులు మీ సన్నిధినే యున్నారే. దేవా, వేదవేద్యుండనై మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, బ్రహ్మ మీ నాభికమలమునం దుద్భవించి యున్నాఁడే. దేవా, గీత ప్రబంధముల చేత మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, కిన్నర కింపురుష గరుడ గంధర్వ సనకసనందన సనత్కుమార పరమభాగవతులు, నారదాదులు, మీసన్నిధినే యున్నారే. దేవా, సత్యంబుల మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, శ్రీమహాలక్ష్మి మీయురమందే యున్నదే. దేవా, శాంత శమదమాది గుణంబులచేత నోర్పు గలిగి యుండెద నంటినా, భూదేవి మీ సన్నిధినే యున్నదే. దేవా, విందులు వెట్టి, మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, విదుర భరద్వాజులు, శబరి మీ సన్నిధినే యున్నవారే. దేవా, ఏకాదశీవ్రతాదుల మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, రుక్మాంగదుఁడు మీ సన్నిధినే యున్నవాఁడే. దేవా, భక్తివైరాగ్యంబులఁ జేసి మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, ప్రహ్లాదుఁడు మీ సన్నిధినే యున్నవాఁడే. దేవా, వాహనరూపుండనై భరింతునంటినా, గరుత్మంతుండు మీసన్నిధినే యున్నాఁడే. దేవా, మీ పాదపద్మంబులు నాకన్నులఁ జూచుకొని, మీ ద్వారంబు గాచుక యుండెదనంటినా, ద్వారపాలకులు మీసన్నిధినే యున్నారే. దేవా, నేనా మిమ్ము నుతించగలవాఁడను? ఎనుబది నాలుగు లక్షల కోట్ల జీవ జంతువులలో నేనొక నరజీవుండనే! దేవా! మిమ్ము వేయిశిరస్సులు, రెండువేల జిహ్వలుగల శేషాహీ నుతియించి కొనియాడవలె నంతేగాక! యతి రామానుజా, అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!
 
ఈ 5వ సింహగిరి వచనంలో కవి (కృష్ణమాచార్యులు) స్వామివారి ముందు తన అహంకారాన్ని, పరిమితులను వదులుకుని అత్యంత వినయంతో, ఆత్మనివేదనతో చేసిన ప్రార్థన ఇది.

తాత్పర్యము:
" నరసింహ దేవా! నాలోని ఏ గుణం చేతనైనా మిమ్మల్ని మెప్పించగలనా అని ఆలోచిస్తే, అది సాధ్యం కాదనిపిస్తోంది.

పెద్దరికం/అనుభవం: నేను పెద్దరికం చూపి మిమ్మల్ని మెప్పించాలనుకుంటే... మీకంటే పెద్దవాడు, అనుభవజ్ఞుడైన జాంబవంతుడు మీ దగ్గరే ఉన్నాడు.
 
తెలివితేటలు: నా బుద్ధిబలంతో మిమ్మల్ని మెప్పించాలనుకుంటే... మహా మేధావియైన విభీషణుడు మీ ముందే ఉన్నాడు.
 
సేవాభావం (బంటుతనం): సేవకునిగా మారి మెప్పించాలనుకుంటే... మీ పరమభక్తుడు హనుమంతుడు మీ సేవలోనే ఉన్నాడు.
 
పుణ్యతీర్థ స్నానాలు: తీర్థయాత్రలు చేసి మెప్పించాలనుకుంటే... పవిత్ర గంగాదేవి మీ పాదాల బొటనవేలి నుంచే పుట్టింది.
 
ప్రదక్షిణలు: ప్రదక్షిణలు చేసి మెప్పించాలనుకుంటే... సూర్యచంద్రులే మీ చుట్టూ తిరుగుతూ ఉన్నారు.
 
వేద జ్ఞానం: వేదాలు చదివి మెప్పించాలనుకుంటే... వేదస్వరూపుడైన బ్రహ్మదేవుడు మీ నాభికమలం (బొడ్డు) నుంచే ఉద్భవించాడు.
 
సంగీతం/స్తోత్రాలు: పాటలు, ప్రబంధాలతో మిమ్మల్ని మెప్పించాలనుకుంటే... కిన్నరులు, కింపురుషులు, గరుడ గంధర్వులు, సనకసనందనాదులు, నారదుని లాంటి భక్తాగ్రేసరులు మీ చెంతనే ఉన్నారు.
 
సత్యం: నా సత్యనిష్ఠతో మెప్పించాలనుకుంటే... సత్యస్వరూపిణియైన శ్రీమహాలక్ష్మి మీ హృదయ స్థానంలోనే ఉంది.
 
శాంతం/ఓర్పు: శాంతం, ఓర్పుతో మెప్పించాలనుకుంటే... సహనానికి మార పేరైన భూదేవి మీ పక్కనే ఉంది.
 
ఆతిథ్యం (విందులు): విందులు ఇచ్చి మెప్పించాలనుకుంటే... పరమ భక్తితో విందులందించిన విదురుడు, భరద్వాజుడు, శబరి మీ చెంతనే ఉన్నారు.
 
వ్రతాలు: ఏకాదశి వంటి నోములు, వ్రతాలు చేసి మెప్పించాలనుకుంటే... ఏకాదశీ వ్రతానికి ప్రాణమిచ్చిన రుక్మాంగదుడు మీ దగ్గరే ఉన్నాడు.
 
భక్తి వైరాగ్యాలు: నా భక్తివైరాగ్యాలతో మెప్పించాలనుకుంటే... నిశ్చల భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడు మీ సన్నిధిలోనే ఉన్నాడు.
 
మోసే సేవ: మీకు వాహనంగా మారి మోద్దామంటే... గరుత్మంతుడు మీ దగ్గరే ఉన్నాడు.
 
ద్వారపాలక సేవ: మీ పాదాలను చూస్తూ, ద్వారం దగ్గర కాపలా ఉందామంటే... జయవిజయాది ద్వారపాలకులు మీ ముందే ఉన్నారు.
 
దేవా! ఇక నేను మిమ్మల్ని ఏ రకంగా స్తుతించగలను? ఈ ప్రపంచంలో ఉన్న 84 లక్షల రకాల జీవరాశులలో నేను ఒక చిన్న మానవ జీవిని మాత్రమే. వేయి తలలు, రెండు వేల నాలుకలు ఉన్న ఆదిశేషుడే మిమ్మల్ని సరిగ్గా స్తుతించగలడు కానీ నా వల్ల ఏమవుతుంది?
 
ఓ యతి రామానుజా! అనాథ రక్షకా! సింహగిరి నరసింహస్వామీ! దయానిధీ! మీకు వందనాలు, నమస్కారాలు!"

విశేషాలు:
దైన్యం - అహంకార రాహిత్యం: భక్తి మార్గంలో "నేను" అనే అహంకారం పోవడమే ప్రధానం. కవి తనకంటే గొప్ప గొప్ప భక్తులను స్మరిస్తూ, భగవంతుని ముందు తన అల్పత్వాన్ని అంగీకరించడమే ఈ వచనం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
 
రామాయణ, భారత, భాగవత పాత్రల స్మరణ: ఒక్క వచనంలోనే రామాయణం (హనుమంతుడు, విభీషణుడు, జాంబవంతుడు, శబరి), భాగవతం (ప్రహ్లాదుడు, రుక్మాంగదుడు), మహాభారతం (విదురుడు) మొదలైన పురాణాలలోని పరమ భాగవతోత్తములందరినీ స్మరించడం ఇందులో ప్రత్యేకం.
 
సులభ శైలి (వచన కవిత): పద్య నియమాలు (ఛందస్సు) లేకపోయినప్పటికీ, అంత్యప్రాసలతో మరియు లయాత్మకమైన శైలిలో స్వామివారిని కీర్తించడం ఈ వచనం యొక్క గొప్పదనం.
 
మకుటం: "యతి రామానుజా, అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!" అనే మకుటంతో ఈ సింహగిరి వచనం పూర్తవుతుంది.
 
06 వ  సింహగిరి వచనము
 
దేవా, పరమపదవాసా, మీ నాభి కమలంబున నాది భీకర నారాయణ బ్రహ్మకు కశ్యపబ్రహ్మ జన్మించెనే. దేవా, ఆ కశ్యపుబ్రహ్మకు సూర్యుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ సూర్యునకు రఘువు జన్మించెనే. దేవా, ఆ రఘువునకుఁ గాకుత్సుండు జన్మించెనే. ఆ కాకుత్సునకు మరీచి జన్మించెనే. దేవా, ఆ మరీచికి విశ్వమావు జన్మించెనే. దేవా, ఆ విశ్వమావునకు వికుక్షి జన్మించెనే. దేవా, ఆ వికుక్షికి కుక్షి జన్మించెనే. దేవా, ఆ కుక్షికి భానుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ భానునకు ననూరుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ యనూరునకు త్రిశంకుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ త్రిశంకునకు హరిశ్చంద్రుండు జన్మించెనే. 
  దేవా, ఆ హరిశ్చంద్రునకు లోహితుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ లోహితునకు సుదంతుండు(తి) జన్మించెనే. దేవా, ఆ సుదంతు(తి)నకు దూర్వాసుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ దూర్వాసునకు విదురుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ విదురునకు చదురుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ చదురునకు దిలీపుండు, నాతనికి నజుండు జన్మించిరే. దేవా, ఆ యజునకు దశరథుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ దశరథునకు రఘునాయకులు జన్మించెనే. దేవా, ఆ రఘునాయకులకుఁ గుశలవులు జన్మించిరే. దేవా, ఆ కుశలవులకుఁ గుంచభోజుఁడు జన్మించెనే. దేవా, ఆ కుంచభోజునకు శ్రీగోపాలుండు జన్మించెనే. దేవా, శ్రీగోపాలునకు నందగోపాలుఁడు జన్మించెనే. దేవా, ఆ నందగోపాలునకు వసుదేవుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ వసుదేవునకు శ్రీకృష్ణుండు జన్మించెనే. దేవా, శ్రీకృష్ణునకు మన్మథుండు జన్మించెనే. ఆ మన్మథునకు ననిరుద్ధుండు జన్మించెనే. దేవా, ఆ యనిరుద్ధునకు వ్రతముని జన్మించెనే. దేవా, వ్రతమునికి నీలోకముననుండు ప్రజలు జన్మించిరే. దేవా, ఈ సంకీర్తన వినువారలకు వైకుంఠపదవులిచ్చి రక్షింపవే. శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!
 
1. తాత్పర్యము
ఓ దేవా! వైకుంఠవాసా!
మీ నాభి (బొడ్డు) కమలం నుండి ఆద్యుడైన బ్రహ్మదేవుడు జన్మించగా, ఆయనకు కశ్యప ప్రజాపతి జన్మించాడు.
 
ఆ కశ్యప బ్రహ్మకు సూర్యభగవానుడు జన్మించాడు.
 
ఆ సూర్యునికి రఘుమహారాజు జన్మించాడు.
 
ఆ రఘువుకు కాకుత్సుడు జన్మించాడు.
 
ఆ కాకుత్సునకు మరీచి జన్మించాడు.
 
ఆ మరీచికి విశ్వమావు జన్మించాడు.
 
ఆ విశ్వమావునకు వికుక్షి జన్మించాడు.
 
ఆ వికుక్షికి కుక్షి జన్మించాడు.
 
ఆ కుక్షికి భానుడు జన్మించాడు.
 
ఆ భానునికి అనూరుడు జన్మించాడు.
 
ఆ అనూరునికి త్రిశంకుడు జన్మించాడు.
 
ఆ త్రిశంకునికి సత్యహరిశ్చంద్రుడు జన్మించాడు.
 
ఓ దేవా! వైకుంఠవాసా!
ఆ హరిశ్చంద్రునికి లోహితుడు జన్మించాడు.
ఆ లోహితునికి సుదంతుడు (సుదంతి) జన్మించాడు.
ఆ సుదంతునికి దూర్వాసుడు, ఆ దూర్వాసునికి విదురుడు, ఆ విదురునికి చదురుడు జన్మించారు.
ఆ చదురునికి దిలీపుడు, ఆ దిలీపునికి అజుడు జన్మించారు.
ఆ అజమహారాజునకు దశరథుడు జన్మించాడు.
ఆ దశరథ మహారాజునకు రఘునాయకుడైన శ్రీరాముడు జన్మించాడు.
ఆ శ్రీరామునికి కుశలవులు (కుశుడు, లవుడు) జన్మించారు.
ఆ కుశలవులకు కుంచభోజుడు జన్మించాడు.
ఆ కుంచభోజునికి శ్రీగోపాలుడు, ఆ శ్రీగోపాలునికి నందగోపాలుడు జన్మించారు.
ఆ నందగోపాలునికి వసుదేవుడు జన్మించాడు.
ఆ వసుదేవునికి శ్రీకృష్ణభగవానుడు జన్మించాడు.
ఆ శ్రీకృష్ణునికి మన్మథుడు (ప్రద్యుమ్నుడు) జన్మించాడు.
ఆ మన్మథునికి అనిరుద్ధుడు జన్మించాడు.
ఆ అనిరుద్ధునికి వ్రతముని జన్మించగా, ఆ వ్రతముని నుండి ఈ లోకంలో ఉన్న సమస్త మానవాళి (ప్రజలు) జన్మించారు.
ఓ దేవా! ఈ పవిత్రమైన వంశానుక్రమ సంకీర్తనను వినే భక్తులందరికీ వైకుంఠ ప్రాప్తిని (మోక్షాన్ని) ప్రసాదించి కాపాడు స్వామీ! శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరసింహస్వామీ, దయాసముద్రుడా నీకు వేల వేల నమస్కారములు!
 
 
2. విశేషాలు (ప్రత్యేకతలు)
వంశ వృక్ష వర్ణన: ఇది శ్రీమహావిష్ణువు నాభికమలం నుండి ప్రారంభమైన సూర్యవంశ (ఇక్ష్వాకు వంశ) క్రమాన్ని వివరించే వచనం.
 
భక్తి భావన (ప్రపత్తి): భక్తుడైన కృష్ణమాచార్యులు ప్రతి వాక్యంలో "దేవా!" అని సంబోధిస్తూ, స్వామి గుణగణాలు మరియు ఆయన అవతారాలకు మూలమైన వంశ పరంపరను ఎంతో శ్రద్ధతో కీర్తించారు.
 
పురాణ నేపథ్యం: ఇక్కడ పేర్కొన్న వంశవృక్ష నామాలు పద్మ పురాణం, విష్ణు పురాణం మరియు శ్రీమద్రామాయణంలో కనిపించే సూర్యవంశ రాజుల చరిత్రను సూచిస్తాయి.
 
భాషా శైలి: ఆనాటి గ్రాంథిక / వచన శైలిలో "జన్మించెనే" అనే అంత్యప్రాస (అనుప్రాస) తో శ్రవణపేయంగా, గేయ రూపంలో చదవడానికి వీలుగా ఈ వచనం సాగింది.
భగవంతుని నాభి కమలం నుండి ప్రారంభమైన ఈ వంశవృక్షం చివరికి "ఈ లోకంలో ఉండే సమస్త ప్రజల వరకు" చేరుకుందని చెప్పడం ద్వారా, జీవులందరూ ఆ శ్రీమహావిష్ణువు సంతానమే అనే అద్వైత/భక్తి భావనను చాటారు.
·  ఫలశ్రుతి: వచనం చివరలో "ఈ సంకీర్తన వినువారలకు వైకుంఠపదవులిచ్చి రక్షింపవే" అని చెప్పడం ద్వారా ఈ వచనాన్ని విన్నా, పఠించినా మోక్షం కలుగుతుందనే ఫలశృతిని జోడించారు.
·  మకుటం: వచనం ముగింపులో "శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!" అనే సింహగిరి వచనాల ప్రసిద్ధ మకుటంతో స్వామివారిని శరణు వేడారు.
·  శైలి: "జన్మించెనే", "జన్మించిరే" అనే పదాల పునరావృతాల (అనుప్రాస) ద్వారా లయాత్మకమైన గేయ శైలిలో భక్తిరసాన్ని నింపారు.
07 వ  సింహగిరి వచనము
 
దేవా, శ్రీమన్నారాయణా, పరబ్రహ్మ స్వరూపా, అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండనాయకా, వేదవేదాంతవేద్యా, పురాణ పురుషోత్తమా, పురందర వంద్యా, దేవా, కపట నాటక సూత్రధారీ, మాయావినోదా, అగణిత మహిమావతారా, ఆశ్రితజనమందారా, సకల కల్యాణ గుణోన్నతా, సకల జగదంతర్యామీ, ఆశ్రిత కల్పభూజా, శ్రీమదయోధ్యాపుర వరాధీశ్వరా, దశరథరాజనందనా, కౌసల్యా గర్భ రత్నాకరా, (కౌసల్యారత్న గర్భాకరా), సోమ భువనతాగ్రజా, (?) సౌమిత్రమిత్రా, శత్రుఘ్న వశీకరా, శరణాగత వజ్రపంజరా, కారుణ్య వారాన్నిదీ, భక్తి ముక్తి ఫలప్రదాయకా, శంఖ చక్ర గదాధరా, కోదండ దీక్షాగురూ, తారాసేవితా, భక్తపరాధీనా, ఇక్ష్వాకు కులతిలకా, పక్షీంద్ర వాహనా, దేవాదిదేవా, తాటక ప్రాణాపహారా, విశ్వామిత్ర యజ్ఞ పరిపాలకా, యజ్ఞకర్తా, యజ్ఞస్వరూపా, యజ్ఞభోక్తా, 'సర్వమ్ విష్ణుమయమ్ జగత్త'ను శ్రుతినికరపరివేష్టితా, పురహర చాపఖండనా, సీతామనోహరా, పరశురామబాహుబల పరాక్రమ హరణా, అయోధ్యాప్రవేశా, కైకేయి [విఘ్న]కల్పిత,పితృవాక్య ప్రతిపాలకా, చిత్రకూటాద్రి నిలయా, కాకాసుర విదళనా,
దండకారణ్య ప్రవేశా, విరాధ దైత్యహరణా, సుగ్రీవానుగ్రహా, వాలినిగ్రహా,మాల్యవంత ప్రవేశా, లవణాబ్ది గర్వహల్లకల్లోలా, విభీషణ స్థాపనాచార్యా,దక్షిణ సింధురాజ బంధవా, సువేలాద్రిప్రవేశా, రావణసుగ్రీవ మల్లయుద్ధ
వీక్షణప్రమోదా, మహెూదర మహాపార్శ్వ కంపన వజ్రదంష్ట్ర వజ్రమస్తకశూలా,కుంభనికుంభ కుంభకర్ణ కరచరణ శిరఃఖండనా, మకరాక్ష ధూమ్రాక్షవిరూపాక్షాతికాయ మహాకాయ చండమదగర్వ సంహారా, ఇంద్రజిత్తు తలగుండు
గండా, రావణగిరి వజ్రాయుధా, పంక్తి కంధర శిరఃపంక్తిఖండనా,లంకాపాలకా, విభీషణ రాజ్యస్థాపనాచార్యా, జానకీసంయోగా, పుష్పకారూఢా,భరధ్వాజవిందా, నందిగ్రామ ప్రవేశా, భరత శత్రుఘ్న లక్ష్మణసమేతా, అయోధ్యా
ప్రవేశా, పట్టాభిషిక్తా, లోకపావనా, మైథిలీ సమేతా, ఆనంద, జయజయశ్రీరాఘవేశ్వరా, మా యతి రామానుజా, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో
దయానిధీ!
 
ఓ దేవా! లక్ష్మీసమేతుడైన నారాయణా! పరబ్రహ్మ స్వరూపుడవు, అనంతకోటి బ్రహ్మాండాలకు అధిపతివి నీవే. వేదాల ద్వారా, ఉపనిషత్తుల ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకోదగినవాడవు. పురాణాలలో కీర్తించబడే పురుషోత్తముడవు, ఇంద్రాది దేవతలచే పూజింపబడేవాడవు.
 
ఈ సృష్టి అనే జగన్నాటకాన్ని నడిపించే సూత్రధారివి, మాయతో లీలలు చేసేవాడవు. లెక్కలేనన్ని మహిమలు కలిగిన అవతారాలు దాల్చినవాడవు. నిన్ను ఆశ్రయించిన భక్తుల పాలిట మందార వృక్షం వంటివాడవు. సమస్త మంగళకరమైన సద్గుణాలు నిండిన మహోన్నతుడవు. సకల లోకాలలో అంతర్యామిగా నిండి ఉన్నవాడవు. శరణు కోరినవారి కోర్కెలు తీర్చే కల్పవృక్షానివి నీవే.
 
శ్రీ అయోధ్యా నగరానికి ప్రభువైనవాడవు. దశరథ మహారాజు కుమారుడవు, కౌసల్యాదేవి అనే సముద్రంలో ఉద్భవించిన రత్నానివి. భరతుడికి అన్నవు, లక్ష్మణుడికి ప్రాణసఖుడవు, శత్రుఘ్నుడిని ఆదరించి వశం చేసుకున్నవాడవు. శరణుజొచ్చిన భక్తులను కాపాడే వజ్రాల కోట వంటివాడవు. దయాసముద్రుడవు, భక్తిని మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడవు.
 
శంఖం, చక్రం, గదలను ధరించినవాడవు. కోదండం (విల్లు) ధరించడంలో సాటిలేని దీక్షాగరువువు. తారతో (వానరులచే) పూజింపబడినవాడవు, భక్తులకు వశమై ఉండేవాడవు. ఇక్ష్వాకు వంశానికి తిలకం వంటివాడవు, గరుడ వాహనుడవు, దేవతలకే దేవుడవు. తాటక అనే రాక్షసిని సంహరించినవాడవు, విశ్వామిత్ర మహర్షి యజ్ఞాన్ని రక్షించినవాడవు, యజ్ఞ స్వరూపుడవు మరియు యజ్ఞాలను నిర్వహించే కర్తవు నీవే.
ఓ యజ్ఞస్వరూపుడా! యజ్ఞఫలాన్ని స్వీకరించే భోక్తవు నీవే. "సమస్త జగత్తు విష్ణుమయమే" అని చాటే వేద మంత్రాల సమూహంచే చుట్టబడి స్తుతింపబడువాడా! శివధనస్సును విరిచినవాడా, సీతాదేవి మనసును గెలుచుకున్న మనోహరా! పరశురాముని భుజబలాన్ని, పరాక్రమ గర్వాన్ని హరించినవాడా! సీతతో కలసి అయోధ్యలో ప్రవేశించినవాడా! కైకేయి తెచ్చిన విఘ్నాన్ని అనుకూలంగా మలచుకుని తండ్రి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టినవాడా (పితృవాక్య పరిపాలకుడా)!
 
చిత్రకూట పర్వతమున నివసించినవాడా, కాకాసురుని గర్వాన్ని అణచి శిక్షించినవాడా, దండకారణ్యంలో ప్రవేశించినవాడా, విరాధుడనే రాక్షసుని సంహరించినవాడా! సుగ్రీవుని అనుగ్రహించి మిత్రునిగా చేసుకున్నవాడా, వాలిని సంహరించి నిగ్రహించినవాడా, వర్షాకాలంలో మాల్యవంత పర్వతంపై నివసించినవాడా!
 
లవణ సముద్రుని (ఉప్పు సముద్రపు) గర్వాన్ని అల్లకల్లోలం చేసినవాడా, విభీషణునికి అభయమిచ్చి శరణాగతిని స్థాపించిన ఆచార్యుడా! దక్షిణ సముద్రానికి వారధి కట్టినవాడా, సేనతో సువేల పర్వతంపై అడుగుపెట్టినవాడా! రావణుడు-సుగ్రీవుల మధ్య జరిగిన మల్లయుద్ధాన్ని చూసి ఆనందించినవాడా!
 
మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు, కంపనుడు, వజ్రదంష్ట్రుడు, వజ్రమస్తకుడు వంటి రాక్షసులకు శూలం వలె ప్రాణాంతకుడైనవాడా! కుంభుడు, నికుంభుడు, కుంభకర్ణుల కాళ్లు, చేతులు, తలలను ఖండించినవాడా! మకరాక్షుడు, ధూమ్రాక్షుడు, విరూపాక్షుడు, అతికాయుడు, మహాకాయుడు వంటి దుష్ట రాక్షసుల మదగర్వాలను అణచి సంహరించినవాడా! ఇంద్రజిత్తు పాలిట సింహస్వప్నమైనవాడా (తలగుండుగండా)!
 
రావణుడనే పర్వతాన్ని పిండి చేసే వజ్రాయుధం వంటివాడా, ఆ పది తలల రావణుని శిరస్సుల వరుసను తెగనరికినవాడా! లంకా నగరానికి విభీషణుని రాజుగా ప్రతిష్టించిన ఆచార్యుడా! సీతాదేవితో తిరిగి ఏకమైనవాడా, పుష్పక విమానాన్ని అధిరోహించినవాడా, భరద్వాజ మహర్షి ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించినవాడా!
 
నందిగ్రామాన్ని చేరి భరత, శత్రుఘ్న, లక్ష్మణ సమేతుడవై అయోధ్యా నగరంలో ప్రవేశించి, లోకాలను పావనం చేస్తూ పట్టాభిషిక్తుడవైనవాడా! మైథిలీ సమేతుడా, నిత్యానంద స్వరూపా, రాఘవేశ్వరా! మా గురువైన రామానుజాచార్యుల స్వరూపమా, సింహగిరిపై కొలువైన నరసింహస్వామీ, దయాసముద్రుడా, నీకు ఇవే మా పదే పదే నమస్కారాలు!
 
 
విశేషాలు

హరిహర/విష్ణు-రామ సమన్వయం: ఈ వచనంలో విష్ణుతత్వాన్ని (శ్రీమన్నారాయణ, శంఖ చక్ర గదాధర, పక్షీంద్ర వాహన) మరియు శ్రీరామావతార వైభవాన్ని (దశరథ నందన, కౌసల్యా గర్భ రత్నాకర, తాటక ప్రాణాపహార) ఏకకాలంలో కీర్తిస్తూ స్వామి సర్వాంతర్యామిత్వాన్ని వివరించారు.
 
ఆశ్రిత పక్షపాతం: స్వామిని 'ఆశ్రితజనమందార', 'ఆశ్రిత కల్పభూజ', 'శరణాగత వజ్రపంజర', 'భక్తపరాధీన' వంటి నామాలతో స్తుతించడం ద్వారా ఆయన భక్తుల కోర్కెలను తీర్చే రక్షకుడని ప్రముఖంగా చాటారు.
 
శ్రీరామాయణ ఘట్టాల ప్రస్తావన: బాలకాండలోని తాటకా సంహారం, విశ్వామిత్ర యాగ రక్షణలతో పాటు సోదరులైన లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులతో స్వామికి ఉన్న అవినాభావ బంధాన్ని మధురంగా పేర్కొన్నారు.
 
గద్య శైలి (వచన సంప్రదాయం): ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో తాళగంధి వచన శైలిలో భగవంతుని నామాలను లయబద్ధంగా పేర్చుకుంటూ భక్తి పారవశ్యాన్ని వ్యక్తీకరించడం సింహగిరి వచనాల ప్రత్యేకత.
 
సంక్షిప్త రామాయణం (ఏక శ్వాస వర్ణన): శివధనుర్భంగం మొదలుకొని రావణ సంహారం, సీతా సమేత అయోధ్యా పట్టాభిషేకం వరకు సమస్త రామాయణ ప్రధాన ఘట్టాలను ఒకే మాలికగా పేర్చారు.
 
రాక్షస సంహార పరంపర: లంకా యుద్ధంలో మరణించిన దాదాపు పదిహేను మంది ప్రముఖ రాక్షస వీరుల (కుంభకర్ణ, అతికాయ, ధూమ్రాక్ష, మహాపార్శ్వ, ఇంద్రజిత్ తదితరుల) పేర్లను ఒకే క్రమంలో పేర్కొనడం కృష్ణమాచార్యుల పౌరాణిక పాండిత్యానికి నిదర్శనం.
 
శ్రీవైష్ణవ గురు పరంపర భక్తి: "మా యతి రామానుజా" అంటూ తన ఇష్టదైవమైన సింహగిరి నరసింహునిలో శ్రీరాముడిని, శ్రీరామానుజాచార్యులను సమన్వయం చేసి దర్శించడం విశిష్టాద్వైత సంప్రదాయ విశేషం.
 
భాషా సౌందర్యం: "రావణగిరి వజ్రాయుధా", "లవణాబ్ది గర్వహల్లకల్లోలా", "తలగుండు గండా" వంటి ప్రయోగాలు పదబంధాలలో వీర రౌద్ర భావాలను, శరణాగతి భక్తి రసాన్ని ఏకకాలంలో పలికిస్తాయి.
 
వచనంలోని "సోమ భువనతాగ్రజా" అనే పాఠం తాళపత్ర ప్రతులలో లేఖక దోషం (Scribal error) వల్ల గానీ, అచ్చుతప్పు వల్ల గానీ మారిపోయిన రూపం.
 
దాని సరైన పాఠాంతరాలు, అర్థ వివరణ:
 
1. "సోదర భరతాగ్రజా" (లేదా భరతాగ్రజా)
సందర్భాన్ని బట్టి చూస్తే, తరువాతి పదాలలో వరుసగా సోదరుల ప్రస్తావన వస్తుంది:
భరతునికి అన్న: (...భరతాగ్రజా)
లక్ష్మణునికి ప్రాణసఖుడు: సౌమిత్రమిత్రా (సౌమిత్రి = లక్ష్మణుడు)
శత్రుఘ్నుని ఆదరించినవాడు: శత్రుఘ్న వశీకరా
 
తాళపత్రాలలో 'భరతాగ్రజ' అనే పదం లేఖకుల పొరపాటు వల్ల 'భువనతాగ్రజ'గా రూపాంతరం చెంది ఉండవచ్చు.
 
2. "సోమవంశాబ్దితాగ్రజా" లేదా "సోమవంశాగ్రజా"
 
చంద్రవంశానికి/సూర్యవంశానికి సంబంధించిన బిరుదుగా అర్థం చేసుకున్నా, ప్రస్తావనలో ముగ్గురు తమ్ముళ్ల (భరత, లక్ష్మణ, శత్రుఘ్నుల) పేర్లు వరుసగా రావడమే అత్యంత సహజమైన అన్వయం.
 అందువల్ల, ఈ స్థానంలో "భరతాగ్రజా" (భరతునికి అన్నవైన శ్రీరామా) అనే అర్థమే సందర్భోచితంగా సరిపోతుంది.

 08 వ  సింహగిరి వచనము                                                                                                           8
దేవా, మధుర నారాయణా, ద్వారవతీ నిలయా, కాళీయమర్దనా (కాళింగ మర్దనా), కంసాసుర మర్దనా, కౌస్తుభా భరణా, శ్రీవత్స లాంఛనా, లక్ష్మీకుచ కుంకుమ పంకిల వక్షస్థలా, శ్రీ యశోదానందనందనా, చాణూరమల్ల ముష్టికాసుర ధేనుకాసుర వనకుఠారా, శకటాసుర ఘోటకాసుర కుక్కుటాసుర మదభంజనా, మహానాట్యవినోదా, మహా మునిగణ సేవితా, అనురూపా, అక్షయరూపా, అక్రూర వరదా, గజేంద్ర వరదా, ప్రహ్లాద వరదా, అంబరీష వరదా, ఆపద్బాంధవా, ద్రౌపదీ మానరక్షణా, పాండవపక్ష పరాయణా, విదురగృహ విమలభోజన గ్రహీతా, వాల్మీకి సనకసనందన సనస్సుజాత,
 సింహగిరి వచనములలోని 8వ వచనానికి (మొదటి భాగం)  తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు:

తాత్పర్యము

ఓ దేవా! మధురానగరంలో అవతరించిన నారాయణా! ద్వారకా నగరమే నివాసంగా గలవాడా! కాళింగుడనే విషసర్పం యొక్క గర్వాన్ని అణచినవాడా! కంసుడనే రాక్షసుడిని సంహరించినవాడా!

కౌస్తుభమనే దివ్యరత్నాన్ని ఆభరణంగా ధరించినవాడా! శ్రీవత్సమనే మంగళకరమైన చిహ్నం వక్షస్థలాన కలవాడా! లక్ష్మీదేవి స్తనాలకు అంటిన కుంకుమతో పూయబడిన విశాలమైన వక్షస్థలము కలవాడా! యశోదాదేవికి ఆనందాన్నిచ్చే కుమారుడా!

చాణూరుడు, ముష్టికుడు, ధేనుకాసురుడు అనే రాక్షస సమూహమనే అడవిని నరకడానికి గొడ్డలి వంటివాడా! శకటాసురుడు (బండి రూపంలో వచ్చినవాడు), ఘోటకాసురుడు (గుర్రం రూపంలో వచ్చిన కేశి), కుక్కుటాసురుడు (కోడి రూపంలో వచ్చిన రాక్షసుడు) వంటి వారి గర్వాన్ని అణచినవాడా!

విశ్వమంతా వ్యాపించిన తన దివ్య లీలలతో నాట్య వినోదాన్ని ప్రదర్శించేవాడా! గొప్ప మునుల సమూహంచే పూజలందుకునేవాడా! అందరికీ తగిన రూపము (అనురూపం), నాశనం లేని రూపము (అక్షయరూపం) కలవాడా!

అక్రూరుడికి, గజేంద్రుడికి, ప్రహ్లాదుడికి, అంబరీషుడికి కోరిన వరాలను ప్రసాదించినవాడా! ఆపదలలో ఉన్నవారికి ఏకైక బంధువైనవాడా! సభలో ద్రౌపదికి వస్త్రాలు ప్రసాదించి మానాన్ని కాపాడినవాడా! ఎల్లప్పుడూ పాండవుల పక్షాన నిలిచేవాడా! భక్తితో విదురుడు తన ఇంట్లో సమర్పించిన పవిత్రమైన భోజనాన్ని స్వీకరించినవాడా! వాల్మీకి, సనక, సనందన, సనత్సుజాతాది బ్రహ్మర్షులచేత కీర్తించబడేవాడా!

విశేషాలు

  • కృష్ణ లీలల వర్ణన: సింహగిరి నరసింహస్వామిని కీర్తిస్తూనే, పరమాత్ముని కృష్ణావతార లీలలైన కాళీయమర్దనం, కంసవధ, ధేనుకాసుర, శకటాసుర, కేశి (ఘోటక) సంహారాలను లయబద్ధంగా స్తుతించారు.

  • వనకుఠారా రూపకం: చాణూర, ముష్టిక, ధేనుకాసురులను 'వనం' (అడవి) తోనూ, శ్రీకృష్ణుడి పరాక్రమాన్ని ఆ అడవిని నరికే 'కుఠారం' (గొడ్డలి) తోనూ పోల్చిన మనోహరమైన రూపకమిది.

  • భక్త రక్షణ తత్వం: స్వామి కేవలం రాక్షస సంహారకుడే కాక, ఆక్రూరుడు, గజేంద్రుడు, ప్రహ్లాదుడు, అంబరీషుడు, ద్రౌపది, పాండవులు వంటి భక్తులను ఆదుకున్న ఆపద్బాంధవ గుణాన్ని ఈ వచనం స్పష్టంగా గుర్తుచేస్తుంది.

  • భక్తికి పెద్దపీట: విదురుడు పేదవాడైనా, అహంకారం లేని ప్రేమతో సమర్పించిన సాదాసీదా ఆహారాన్ని (శాకాహారాన్ని/ఆకుకూరలను) పరమాత్ముడు ప్రీతితో స్వీకరించాడని చెప్పడం ద్వారా భగవంతునికి కావలసింది భక్తేనని నిరూపితమవుతుంది.

సనత్కుమార కపిల నారదాది పమర యోగీంద్ర వందితా, రాక్షసకుల ప్రళయాంతకా, గరుడధ్వజా, కమలాసనవంద్యా, బృందావన లీలావినోదా, వేణునాదప్రియా, శ్రీమదనగోపాలకా, అచలాచలాణురూపా, అనుపమా, అవ్యక్త గుణానందా, అభవస్వరూపా, ఆదిమద్యాంతరహితా, అమృతాబ్దిశయనా, అనంతశయనా, మకరకుండలాభరణా, కిరీటాలంకృతా, కనకపీతాంబర ధరా, గరుడ గంధర్వ సమస్త దివ్యయుత దివ్యమూర్తీ, దిక్పాల కుల సేవితా, ప్రలంబాసుర భూతకి ప్రాణనిర్జితా, గాంధారీ పుత్రమిత్ర గహన దవానలా, పరమపురుషా, పరంధామా, పరమపావనా, కనక సురాంతకా, శిశుపాల దంతవక్త్ర, బకాసుర కోలాహలా, బాణాసుర బాహుఖండనా, భవరోగవైద్యా, భయనివారకా, షోడశ సహస్ర స్త్రీమనోహరా, గోవర్ధన గిరిధరా, మత్స్య కూర్మ వరాహ నారసింహ (వామన) రామోరామ బౌద్ధారామ(శ్చ) కల్కి, దశావతారా, లీలావినోదా, సర్వేశ్వరా, సర్వతోముఖా, సర్వజీవ దయాపరా, విశ్వంభరా, విశ్వలోకేశా, త్రిభువనవంద్యా, త్రిగుణాత్మకా, త్రిలోకారాధ్యా, మధుకైటభా(ంబుద) మహాప్రళయ మారుతా, సోమకాసుర హిరణ్యాక్ష హిరణ్యకశిప నిర్దూమధామా, సకల దేవతామునిజన మోక్షరక్షకా,

8వ సింహగిరి వచనము (02వ భాగం) — తాత్పర్యము & విశేషాలు

తాత్పర్యము

సనత్కుమారుడు, కపిలుడు, నారదుడు మొదలైన పరమ యోగిశ్రేష్ఠులచేత నమస్కరింపబడేవాడా! రాక్షస వంశానికి ప్రళయకాల యముని వంటివాడా! గరుత్మంతుని ధ్వజముగా కలవాడా! బ్రహ్మదేవునిచేత పూజింపబడేవాడా!

బృందావనంలో దివ్యలీలలతో వినోదించేవాడా! వేణుగానమంటే ప్రీతి కలవాడా! జగన్మోహనుడైన శ్రీ మదనగోపాలుడా! కదిలేవి, కదలనివి మరియు అణువు రూపంలో సర్వత్రా వ్యాపించి ఉన్నవాడా! సాటిలేనివాడా (అనుపముడా)! మాటలకు అందని దివ్యగుణాల ఆనందస్వరూపుడా! పుట్టుక లేనివాడా! ఆది, మధ్యము, అంతము లేని అనంత తత్త్వమా! క్షీరసాగరమున మరియు ఆదిశేషునిపై శయనించేవాడా!

మకర కుండలాలను చెవులకు ఆభరణాలుగా ధరించినవాడా! దివ్య కిరీటముచేత అలంకరింపబడినవాడా! బంగారు వర్ణపు పీతాంబరాలను ధరించినవాడా! గరుడులు, గంధర్వులతో కూడిన సమస్త దివ్య సమూహాలు సేవించే దివ్యమంగళ విగ్రహుడా! అష్టదిక్పాలకుల సమూహంచేత సేవింపబడేవాడా! ప్రలంబ అనే రాక్షసుడిని, పూతన (భూతకి) యొక్క ప్రాణాలను హరించినవాడా!

గాంధారి పుత్రులు (కౌరవులు), వారి మిత్రులనే దట్టమైన అడవిని దహించిన దావాగ్ని వంటివాడా! పరమపురుషుడా! పరమపదమే ధామముగా కలవాడా! అత్యంత పవిత్రుడా! కనకాసురుడిని అంతమొందించినవాడా! శిశుపాలుడు, దంతవక్త్రుడు, బకాసురుల అహంకారాన్ని, అలజడిని అణచివేసినవాడా! బాణాసురుని వేయి చేతులను ఖండించినవాడా! సంసారమనే భవరోగానికి దివ్య ఔషధమైన వైద్యుడా! సమస్త భయాలను పోగొట్టేవాడా!

పదహారు వేలమంది గోపికల/రాణుల మనస్సులను దోచుకున్న మనోహరుడా! గోవర్ధన పర్వతాన్ని వేలిపై ఎత్తినవాడా! మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నారసింహ, వామన, పరశురామ, శ్రీరామ, బలరామ, బౌద్ధ, కల్కి అను పది అవతారాల రూపమెత్తి లీలావినోదాలు ప్రదర్శించిన దశావతారమూర్తీ!

సమస్త సృష్టికి అధిపతివైన సర్వేశ్వరా! అన్ని దిక్కులా ముఖములు కలవాడా (సర్వవ్యాపీ)! సమస్త ప్రాణుల పట్ల దయ చూపించే పరమదయాళూ! విశ్వాన్ని భరించే విశ్వంభరా! సమస్త లోకాలకు ప్రభువైనవాడా! ముల్లోకాలచేత నమస్కరింపబడేవాడా! సత్త్వ, రజస్, తమో గుణాల స్వరూపమా! ముల్లోకాలచే ఆరాధింపబడేవాడా!

మధు-కైటభులనే మేఘాలను చెదరగొట్టే ప్రళయకాల గాలుల వంటివాడా! సోమకాసురుడు, హిరణ్యాక్షుడు, హిరణ్యకశిపుల గర్వాన్ని సమూలంగా అణచి, వారిని నామరూపాలు లేకుండా చేసినవాడా! సమస్త దేవతలకు, మునులకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించి రక్షించే రక్షకుడా!

విశేషాలు

  • వేదాంత తత్త్వ ప్రస్తావన: స్వామి కేవలం రాక్షస సంహారకుడే కాక ‘అచలాచలాణురూపా’, ‘ఆదిమధ్యాంతరహితా’, ‘అభవస్వరూపా’ వంటి విశేషణాల ద్వారా ఉపనిషత్తులు వర్ణించే నిరాకార, సర్వవ్యాపక పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని సులభంగా వివరించారు.

  • సుందర రూప వర్ణన: మకరకుండలాలు, రత్నకిరీటం, పీతాంబరధారణ, శేషశయనం వంటి వైష్ణవ సాంప్రదాయ దివ్యమంగళ విగ్రహ రూపాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చిత్రించారు.

  • మహాభారత ప్రస్తావన: 'గాంధారీ పుత్రమిత్ర గహన దవానలా' అనే ప్రయోగం ద్వారా కౌరవ సైన్యాన్ని అడవితోను, శ్రీకృష్ణుని సంకల్పాన్ని దావాగ్నితోను పోల్చిన అద్భుతమైన రూపక శైలి కనిపిస్తుంది.

  • భవరోగ వైద్యునిగా భగవంతుడు: సంసార బంధాలు, జనన-మరణ చక్రాలనే రోగాల నుంచి విముక్తి కలిగించే ఏకైక వైద్యుడిగా (‘భవరోగవైద్యా’) పరమాత్ముని శరణాగతి తత్త్వాన్ని చాటిచెప్పారు.

  • దశావతార సంపూర్ణ స్తుతి: వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ప్రసిద్ధమైన దశావతార క్రమాన్ని పేర్కొంటూ, వేదాలను దొంగిలించిన సోమకాసుర సంహారం నుండి హిరణ్యకశిపుని వధ వరకు ప్రధాన లీలలన్నింటినీ ఒకే ధారలో సమాహారంగా నిక్షిప్తం చేశారు.

గురు లఘు క్రమరూపా, కుటిల శిక్షా కారణ రూపా, ఓంకార ప్రదీపా, అనంతనామకీర్తనా, నాదబిందు కళాతీతా, చరణారవింద గంగోద్భవా, ధ్రువరోమశ వ్యాస మార్కండేయ గౌతమ హృదయ జగజ్యోతి ప్రకాశా, జగదేకవీరా, అమిత రవికోటితేజా, భాగవత కల్పభూజా, అజామీళ ఘంటాకర్ణ దశ ధ్వజాళ్వారుల కృపాసాలోక్య, సారూప్య సాయుజ్య సామీప్య కృపాకటాక్షా, పరమానంద భరితా, అనాథనాథా, దేవతా సార్వభౌమా, అపరిమిత బ్రహ్మాండరోమకూపా, దుష్టనిగ్రహా, శిష్టప్రతిపాలకా, దేవవేశ్యా భుజంగా(!) అభయప్రమేయ కృపాంతరంగా, ' ఓం, విశ్వంబులు సృజియించి, బ్రహ్మను  అనుభవకర్తనుం జేసి, మీ రంతర్యాములై యందుల నుండుదురు. సూక్ష్మ చరాచరంబైన మీ దాసులఁ గాచెదరు. కరుణాజలధీ, భూకాంత లక్ష్మీ సమేతా, సురగణవందితా, (మా) యతి రామానుజముని వరము, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!
8వ సింహగిరి వచనము (03వ భాగం  తాత్పర్యము & విశేషాలు

తాత్పర్యము

గురుత్వము (గొప్పదనము), లఘుత్వము (సూక్ష్మత్వము) క్రమములలో సమస్త సృష్టియందు వ్యాపించిన రూపా! కుటిల బుద్ధి గల దుష్టులను శిక్షించడానికే అవతరించే కారణజన్ముడా! ప్రణవనాదమైన 'ఓంకార'మనే వెలుగును ప్రసాదించే దీపమా! అనంతమైన నామాలతో కీర్తించబడేవాడా! నాదము, బిందువు, కళలకు అతీతమైన పరబ్రహ్మ తత్త్వమా! పాదపద్మముల నుండి పవిత్ర గంగానదిని పుట్టించినవాడా!

ధ్రువుడు, రోమశ మహర్షి, వేదవ్యాసుడు, మార్కండేయుడు, గౌతమ మునుల హృదయాలలో జగజ్జ్యోతియై వెలిగే ప్రకాశమా! విశ్వంలో సాటిలేని జగదేకవీరుడా! కోట్యానుకోట్ల సూర్యుల దివ్యతేజస్సు కలవాడా! భక్తులైన భాగవతోత్తముల కోర్కెలు తీర్చే కల్పవృక్షమా!

అజామిళుడు, ఘంటాకర్ణుడు, ఆళ్వారాది పరమభక్తులకు సాలోక్య, సారూప్య, సాయుజ్య, సామీప్యములనే చతుర్విధ ముక్తులను తన కరుణాకటాక్షములతో అనుగ్రహించినవాడా! నిత్యానంద పరిపూర్ణుడా! దిక్కులేనివారికి దిక్కైన అనాథనాథా! దేవతలందరికీ సార్వభౌముడా! ప్రతి రోమకూపమునందు అపరిమితమైన బ్రహ్మాండాలను మోస్తున్న విశ్వరూపా! దుష్టులను అణచి, శిష్టులను కాపాడే రక్షకుడా! దేవకన్యలను సైతం తన దివ్యసౌందర్యంతో ముగ్ధులను చేసే శృంగారమూర్తీ! కొలవడానికి వీలుకాని అభయాన్ని ప్రసాదించే దయాంతరంగుడా!

ఓ పరమాత్మా! సమస్త విశ్వాలను సృష్టించి, బ్రహ్మదేవుడిని ఆ సృష్టికి అనుభవకర్తగా (అధిపతిగా) నియమించి, మీరందరిలోనూ అంతర్యామియై ఉంటారు. సూక్ష్మమైన సకల చరాచర ప్రాణులలో ఉన్న మీ దాసులను అనుక్షణం కాపాడుతుంటారు. కరుణాసముద్రుడా! భూదేవి, శ్రీలక్ష్మీదేవి సమేతుడా! దేవతలచే నమస్కరింపబడేవాడా! మా గురువైన యతిరాజ రామానుజాచార్యుల దివ్యవరప్రసాదమా! సింహగిరిపై కొలువైన ఓ నరహరీ! దయానిధీ! నీకు ఇవే మా అనేక నమస్కారాలు!

విశేషాలు

  • ముక్తి తత్త్వ ప్రతిపాదన: అజామిళుడు, ఘంటాకర్ణుల వంటి వారిని ఉదాహరిస్తూ వైష్ణవ సాంప్రదాయంలోని నాలుగు రకాల మోక్షాలను (సాలోక్య - స్వామి లోకంలో ఉండటం, సామీప్య - స్వామి సమీపాన ఉండటం, సారూప్య - స్వామి రూపాన్ని పొందడం, సాయుజ్య - స్వామిలో ఐక్యం కావడం) ప్రసాదించగల ఏకైక విభుడిగా స్వామిని వర్ణించారు.

  • యోగానుభవ ప్రతీకలు: 'ఓంకార ప్రదీపా', 'నాదబిందు కళాతీతా' వంటి ప్రయోగాల ద్వారా కేవలం భక్తి మార్గమే కాక, శ్రీవైష్ణవ యోగ సంబంధమైన అత్యున్నత పరతత్త్వాన్ని నరసింహునిగా దర్శించారు.

  • విశ్వరూప దర్శనం: స్వామి ఒక్కొక్క రోమకూపంలో అనంత కోటి బ్రహ్మాండాలు కొలువై ఉంటాయని వర్ణించడం ద్వారా భగవద్గీతలోని విశ్వరూప తత్త్వాన్ని గుర్తుచేశారు.

  • సృష్టి-అంతర్యామి రహస్యం: సృష్టికర్త బ్రహ్మ అయినప్పటికీ, ఆ బ్రహ్మను నియమించి, సమస్త చరాచర జగత్తులో అంతర్యామిగా నిలిచి నడిపించే సూత్రధారి శ్రీమన్నారాయణుడేనని వచనంలో స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.

  • శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయ ముగింపు: వచనం చివరలో 'మా యతి రామానుజముని వరము' అని సంబోధించడం విశిష్టాద్వైత గురుపరంపర పట్ల మరియు జగద్గురు రామానుజాచార్యుల పట్ల గల అచంచలమైన భక్తిప్రపత్తులకు నిదర్శనం.

09 వ  సింహగిరి వచనము
దేవా, శ్రీరామానుజ సిద్ధాంతంబునకు దైవతాంతరమే హాని. చిత్ స్వరూపంబునకు కావ్యమే (?) హాని. పదభక్తికి మోహ విలంబమే హాని. మనస్సునకు చలనమే హాని, వితత విద్యౌన్నత్యమునకు* (స్వర) కళంకమే హాని. స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, మీ దాసుల కాచార్య కటాక్షము లేకుండుటయే హాని. ప్రాణహాని సమయమందు భగవద్భక్తి మఱవక విష్ణుపురాణములు, హరికథలు దలంచి, యితరముఁ దలంచక సంసార మోహభ్రాంతి విడిచి సింహగిరి (నరహరిం) దలంచి పరమపదమున కేగుమా చిత్తమా, స్వామీ సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యము

ఓ దేవా! సింహగిరి నరహరీ! దయానిధీ! నీకు నమస్కారము.
శ్రీరామానుజ విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతానికి ఇతర దేవతలను ఆశ్రయించడం (దైవతాంతరం) హాని కలిగిస్తుంది. ఆత్మ (చిత్) స్వరూప ఔన్నత్యానికి ప్రాపంచిక కావ్య వినోదాలలో మునిగిపోవడం హానికరం. నీ పాదభక్తికి లౌకిక విషయాల పట్ల ఉండే మోహము, ఆలస్యము చేటు తెస్తాయి. మనస్సుకు చంచలత్వం హాని. గొప్ప విద్యా వైభవానికి స్వార్థం లేదా అహంకార కళంకం చెరుపు చేస్తుంది.

స్వామీ! నీ దాసులకు అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా సదాచార్యుల కృపాకటాక్షం లేకపోవడమే పెద్ద హాని. కాబట్టి ఓ నా మనసా! ప్రాణాలు పోయే ఆఖరి ఘడియలలో కూడా భగవద్భక్తిని మరువకు. ఇతర లౌకిక విషయాల జోలికి పోకుండా, విష్ణు పురాణాలను, హరికథలను స్మరించు. సంసార మోహభ్రాంతులను వదిలి, సింహగిరి నరహరిని హృదయంలో నిలుపుకొని మోక్షాన్ని (పరమపదాన్ని) చేరుకో.

విశేషాంశాలు

  • విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత నిష్ఠ: శ్రీవైష్ణవంలో 'అనన్యార్హ శేషత్వము' ముఖ్యం. అంటే శ్రీమన్నారాయణుడిని తప్ప అన్యదైవాలను ఆరాధించకూడదనే సిద్ధాంత నియమాన్ని ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.

  • ఆచార్య ప్రాధాన్యత: భక్తునికి ఎన్ని విద్యలు, భక్తి ఉన్నప్పటికీ గురువు/ఆచార్యుని అనుగ్రహం (ఆచార్య కటాక్షం) లేకపోతే ముక్తి లభించదని నొక్కి చెప్పారు.

  • అంత్యకాల స్మరణ: గీతలో చెప్పినట్లు అంత్యకాలంలో భగవంతుని స్మరించడమే మోక్షానికి మార్గం. ప్రాణావసాన సమయంలో సంసార భ్రమలను విడిచి నరసింహుని మాత్రమే స్మరించాలని తన మనస్సుకు ఉపదేశం (చిత్తోపదేశం) చేసుకున్నారు.

  • శైలి: ప్రాచీన తెలుగు వచన ప్రక్రియకు ఇది అత్యుత్తమ ఉదాహరణ. లయబద్ధమైన పదబంధాలతో భక్తి, వైరాగ్య భావాలు ఇందులో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి.

10 వ  సింహగిరి వచనము

10
దేవా, శమదమాది గుణంబులు కలిగిన బ్రాహ్మణుం డుత్తముండు. శమదమాది గుణంబులు గలిగిన క్షత్రియుం డుత్తముడు. శమదమాది గుణంబులు గలిగిన శూద్రుం డుత్తముండు. అతండే ముఖ్యుండు. ఎట్టి పురాణ వాచనలు (వాదనలు) విన్ననేమి? సకలమెఱిఁగి యెఱుఁగక మార్గమునందు సందు గలిగి యితరముగా నాచరించెడు జంతువున కేదిగతి? అనాథపతీ, స్వామీ సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యము

ఓ దేవా! సింహగిరి నరసింహస్వామీ!

  • మనోనిగ్రహం (శమం), ఇంద్రియనిగ్రహం (దమం) వంటి సద్గుణాలు ఉన్నవాడే ఉత్తమమైన బ్రాహ్మణుడు.

  • అవే శమదమాది గుణాలు ఉన్నవాడే ఉత్తముడైన క్షత్రియుడు.

  • అలాగే శమదమాది సద్గుణాలు కలిగినవాడే ఉత్తముడైన శూద్రుడు. వాడే అందరిలోనూ ముఖ్యుడు/శ్రేష్ఠుడు.

  • ఎన్ని పురాణ ప్రవచనాలు విన్నా, శాస్త్ర వాదనలు నేర్చినా ప్రయోజనం ఏమిటి? అన్ని విషయాలు తెలిసికూడా తెలియనివానిలా సరైన మార్గాన్ని విడిచి, పెడత్రోవన నడుస్తూ ఇతర అక్రమ మార్గాల్లో ప్రవర్తించే ప్రాణికి ఏ గతి పడుతుంది? (అధోగతే కలుగుతుంది).

ఓ దిక్కులేని వారికి దిక్కైన అనాథరక్షకా! దయాసముద్రుడవైన సింహగిరి నరహరీ! నీకు ఇవే మా నమస్కారాలు.

విశేషాలు

  • గుణమే ప్రధానం, పుట్టుక కాదు: కేవలం ఒక కులంలో పుట్టినంత మాత్రాన ఎవరూ ఉత్తములు కాలేరని, ఇంద్రియ నిగ్రహం, మనోనిగ్రహం (శమదమాదులు) ఉన్నప్పుడే ఏ కులస్థుడైనా ఉత్తముడవుతాడని కృష్ణమాచార్యులు స్పష్టంగా చాటారు. భక్తి, జ్ఞాన మార్గాలలో సదాచార గుణాలకే అగ్రతాంబూలం అని నిరూపించారు.

  • ఆచరణ లేని జ్ఞానం వ్యర్థం: ఎన్ని పురాణాలు చదివినా, ఎన్ని ధర్మశాస్త్రాలు విన్నా వాటిని నిత్య జీవితంలో ఆచరించకపోతే ఆ జ్ఞానమంతా వ్యర్థమని, అలా ఆచరించని మనిషి జంతు సమానుడవుతాడని తీవ్రంగా హెచ్చరించారు.

  • శ్రీవైష్ణవ సమతా దృక్పథం: భగవద్భక్తి, ఆత్మనిగ్రహం ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ భగవంతునికి ప్రీతిపాత్రులేననే భగవద్ రామానుజుల విశాల దృక్పథాన్ని ఈ వచనం ప్రతిబింబిస్తుంది.


12వ సింహగిరి వచనము

దేవా, నిర్గుణ వస్తువైన మీ మహత్వం బెన్న నగోచరంబు. శతబ్రహ్మ కల్పంబులు చనిన మీఁదటఁగదా రోమజుని కొక్క రోమంబు ఛేదంబగుట! ఇట్టి రోమజులు నూటెనమండ్రు చనినమీఁదటఁ గదా, మీనజుని కొక్క యహంబు గడచుట! అట్టి మీనజులు నూటెనమండ్రు చనిన మీఁదటఁగదా, పాద మహాముని కొక్కపాదంబు విమృష్టంబగుట! అట్టి పాద మహామునులు నూటెనమండ్రు చనిన మీఁదటఁగదా, మహా ప్రళయంబగుట! అట్టి మహాప్రళయంబు చనిన మీఁదటఁగదా, రుద్రుండు తాండవంబు నటియించుట! అట్టి రుద్రులు చనిన మీఁదటఁగదా, ఏకార్ణవోదకమై వటపత్ర శయనుండైన కృష్ణ కృష్ణావతార లీలలం జీఁకటి యౌట! అట్టి చీఁకటి చనిన మీఁదటఁగదా యష్టభుజ నారాయణావతార మనంతకోటి రవి ప్రకాశమై వెలుంగుచుండుట! అట్టి యాదిదేవుండవు నీవగుట! అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యము

ఓ దేవా! గుణాతీతమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపుడవైన నీ మహత్తును ఎవరి ఆలోచనలూ, ఊహలూ అందుకోలేవు.

  • నూరు మంది బ్రహ్మల కాలాలు (కల్పాలు) ముగిసిన తర్వాత మాత్రమే 'రోమజుడు' (లోమశ మహర్షి) శరీరంలో ఒక రోమం రాలుతుంది.

  • అటువంటి రోమజులు 108 మంది గతించిన తర్వాత 'మీనజుడు' (మత్స్యగంధీ సుతుడైన వ్యాసుడు లేదా మత్స్యసంభవుడు) అనే మునికి ఒక్క రోజు గడుస్తుంది.

  • అటువంటి మీనజులు 108 మంది గడిచిన తర్వాత 'పాద మహాముని' అనే మునికి ఒక్క పాదం అంతరిస్తుంది.

  • అటువంటి పాద మహామునులు 108 మంది గతించిన తర్వాత ఒక 'మహా ప్రళయం' ఏర్పడుతుంది.

  • ఆ మహాప్రళయం ముగిసిన తర్వాత రుద్రుడు (శివుడు) ప్రళయ తాండవం చేస్తాడు.

  • అటువంటి రుద్రులు కూడా లయమైపోయిన తర్వాత సమస్త సృష్టి జలమయమై (ఏకార్ణవమై), మర్రి ఆకుపై పవళించిన శ్రీకృష్ణుడి లీలలతో అంతా గాఢాంధకారమవుతుంది.

  • అటువంటి చీకటి కూడా తీరిపోయిన తర్వాత, అనంతకోటి సూర్యుల వెలుగుతో ఎనిమిది భుజాలు కలిగిన నారాయణ రూపం ప్రకాశిస్తుంది.

అటువంటి సకల సృష్టికి మూలమైన ఆదిదేవుడవు నీవే! దిక్కులేని వారిని రక్షించే అనాథ రక్షకుడా, స్వామీ, సింహగిరిపై కొలువైన శ్రీ నరసింహస్వామీ, దయానిధీ, నీకు ఇవే మా నమస్కారాలు!

విశేషాలు

  • కాలమాన వైభవం: పురాణాల్లోని మహర్షుల ఆయుష్షు, యుగాలు, కల్పాల సంఖ్యలను ఒకదానితో ఒకటి పోలుస్తూ కాలం యొక్క అనంతత్వాన్ని మరియు ఆ కాలానికి కూడా అతీతుడైన పరమాత్మ తత్త్వాన్ని క్రమపద్ధతిలో వర్ణించారు.

  • భారతీయ కాలగణన సూచన: బ్రహ్మ ఆయువు కంటే ఎన్నో రెట్లు పెద్దదైన లోమశ మహర్షి వంటి వారి జీవిత కాలాన్ని కొలమానంగా తీసుకుని, సృష్టి లయ చక్రాలను వివరించారు.

  • పరబ్రహ్మ తత్త్వం: రుద్ర ప్రళయం, ఏకార్ణవం (జల ప్రళయం), వటపత్రశయనుని అవస్థలు దాటిన తర్వాత కనిపించే దివ్యమైన "అష్టభుజ నారాయణ" స్వరూపమే సర్వోత్కృష్టమైనదని కవి పేర్కొన్నారు.

  • సాహిత్య శైలి: సంస్కృత పదాల మేళవింపుతో కూడిన గద్య శైలిలో, తులనాత్మకమైన ఎత్తుగడలతో భక్తి భావాన్ని ఉన్నతంగా వ్యక్తం చేయడం సింహగిరి వచనాల ప్రత్యేకత.


13వ సింహగిరి వచనము

శ్రీ కృష్ణమాచార్యుల సింహగిరి వచనము – 13 (పరిశుద్ధ పాఠం)

"దేవా! నిన్ను నెఱుంగనివాని వ్రతోపవాస వర్ణాచారములు విఫలములు. జ్ఞానరహితుండైన నరుండు తాను కర్మియైన నేమి ఫలము? మా సింహగిరి నరహరి నెఱుంగనివారి జ్ఞాన మజ్ఞానమగును. ఎఱుకచే మరపుచే మీ మూర్తి ధ్యాన విశేషంబునకు సోపానంబులు:

  • ప్రథమము అన్యదేవతా నిరసనము.

  • ద్వితీయము విషయ రాహిత్యము.

  • తృతీయము భగవద్దాసుల కైంకర్యము.

  • చతుర్థము మీ మీఁది విశ్వాసము.

  • పంచమము సత్యము.

  • షష్ఠము ఆశా నిర్ముక్తి.

  • సప్తమము రహస్యము.

పరమాణువు రాఘవభాష్య విశేష సుధామృత సంజీవ నిష్ఠాపరమ విభూతి విశ్వమై జయాధికారంబు గలిగి, ‘అహింసా పరమో ధర్మః’ అనెడు నర్థంబు దెలిసి, సర్వజీవ దయాపరుండై చిత్తములోని జీవుండు చక్రాంకితుండై యుండవలయు.

వ్రతోపవాసంబులు సేసిననేమి? షోడశ మహాదానంబులు సేసిననేమి? దేహత్రయ గుణంబులు వదలక, కులాభిమాన విద్యాగర్వంబులు వదలక, ఇంద్రియ మోహాంధకారంబు నివారించక యున్న దేహి దుర్మతి. ద్వయము బ్రహ్మజ్ఞాన మూర్తిలోను, మా సింహగిరి నరహరి పదధ్యానమందును దొరుకును. అనాథపతీ! స్వామీ! సింహగిరి నరహరీ! నమో నమో దయానిధీ!"

తాత్పర్యము

స్వామీ! పరమాత్ముడవైన నిన్ను తెలుసుకోకుండా చేసే ఉపవాసాలు, వ్రతాలు, కులాచారాలు అన్నీ వ్యర్థం. భగవత్ జ్ఞానం లేనివాడు ఎన్ని కర్మలు (యాగాలు, క్రతువులు) ఆచరించినా ప్రయోజనం శూన్యం. సింహాచల నరసింహస్వామిని గుర్తించని వారి జ్ఞానం అజ్ఞానంతో సమానం.

భగవంతుని దివ్యమంగళ స్వరూపాన్ని ధ్యానించేందుకు ఏడు మెట్లు (సోపానాలు) అవసరం:

  • మొదటి మెట్టు: అన్య దేవతలను ఆశ్రయించకపోవడం (అనన్య భక్తి).

  • రెండవ మెట్టు: ప్రాపంచిక భోగాల పట్ల ఆసక్తి లేకపోవడం (విషయ రాహిత్యం).

  • మూడవ మెట్టు: భగవంతుని భక్తులకు, భాగవతులకు సేవ చేయడం (కైంకర్యం).

  • నాలుగవ మెట్టు: శ్రీహరిపై సంపూర్ణ విశ్వాసం కలిగి ఉండడం (మహావిశ్వాసం).

  • ఐదవ మెట్టు: సత్యవర్తన కలిగి ఉండడం.

  • ఆరవ మెట్టు: కోరికలను, ఆశలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టడం.

  • ఏడవ మెట్టు: భగవద్ రహస్య తత్త్వాన్ని (తిరుమంత్ర, ద్వయ మంత్రాల అంతరార్థాన్ని) గ్రహించడం.

శ్రీరామానుజాచార్యుల శ్రీభాష్య జ్ఞానామృతాన్ని నిష్ఠతో ఆశ్రయించి, సర్వప్రాణుల పట్ల దయ కలిగి ఉండి ('అహింసయే పరమధర్మం' అని తెలుసుకొని), ఆత్మ భగవత్ సంబంధాన్ని (శంఖ-చక్రాది సంస్కార భావాన్ని) పొందాలి.

త్రివిధ దేహాల (స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ) బంధాలను వీడకుండా, కుల అహంకారాన్ని, విద్యా గర్వాన్ని విడవకుండా, ఇంద్రియ వ్యామోహం అనే చీకట్లను పోగొట్టుకోకుండా ఎన్ని వ్రతాలు, షోడశ మహాదానాలు చేసినా అతడు దుర్మార్గుడే (అజ్ఞానియే). పరమ రహస్యమైన 'ద్వయమంత్ర' విశేషార్థం బ్రహ్మజ్ఞాన స్వరూపంలోనూ, మా సింహగిరి నరసింహస్వామి పాదధ్యానంలోనూ లభిస్తుంది. అనాథలకు రక్షకుడైన ఓ దయానిధీ, సింహగిరి నరహరీ! నీకు ఇవే మా నమస్కారాలు.

ముఖ్య విశేషాలు

  • విశిష్టాద్వైత భక్తి మార్గం: రామానుజ సంప్రదాయంలో ప్రధానమైన 'అనన్య శేషత్వము' (పరమాత్ముడిని తప్ప ఇతరులను ఆశ్రయించకపోవడం), 'భాగవత సేవ' (భక్తుల కైంకర్యం) వంటి ముఖ్యాంశాలు ఇక్కడ స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

  • బాహ్యాడంబరాల ఖండన: కేవలం వ్రతాలు, దానాలు, కులాభిమానాలు ఉండి మనసులో జీవకారుణ్యం, అహంకార రాహిత్యం లేకపోతే భక్తి నిరర్థకమని కృష్ణమాచార్యులు స్పష్టం చేశారు.

  • శ్రీవైష్ణవ సంస్కారాలు: 'చక్రాంకితుండై', 'ద్వయము', 'రాఘవభాష్య' (రామానుజ భాష్యం) వంటి పదాల ద్వారా పంచ సంస్కారాలు మరియు ద్వయమంత్ర ప్రాశస్త్యం ప్రస్తావించబడ్డాయి.

==============================
14వ సింహగిరి వచనము

14
దేవా, 'ఆకాశత్పతితమ్ తోయమ్ యథాగచ్ఛతి సాగరమ్'. అందుల కపోహ యనియెడు జలంబు నంటియు నంట నటులుండ వలెను. 'సర్వదేవ నమస్కారః కేశవమ్ ప్రతిగచ్ఛతి' అనియెడు స్మృతులుండగా, దైవతాంతర మంత్రాంతర సాధకాంతర ప్రయోజకాంతరముల భజింప నేటికి? సంధ్యాంత మందే దేవుని జప సమ ధ్యానాత్మలోను బరతత్త్వము నిలిపి పరమరహస్యమైన మార్గమున జగదీశ్వరునిం జేరి, జరామరణాదులకు లోనుగాక జయమందరే? 'శివాయ విష్ణురూపాయ, శివరూపాయ విష్ణవే అనియెడు స్మృతుల శిమనియెడు మంగళ వ్రతములు శ్రీహరియందు సర్వపరిపూర్ణమై యుండగాను, ప్రకృతింబొందక ప్రపన్నులైన పరమ భాగవతులంగని, 'సర్వమ్ విష్ణుమయం జగత్త'ని శ్రుతి స్మృతులు మొరవెట్టుచున్నవి. 'నారాయణాద్భహ్మ జాయతే, నారాయణాద్రుద్రో జాయతే' యని సర్వలోక రక్షకుండని, త్రిమూర్త్యాత్మకమని, సుగుణధారి, యేకస్వరూపంబని, యేకైక స్థితి లయ కారణంబని, వేదశాస్త్ర పురాణంబులు, సత్య స్వరూపంబులు నిలుపుచున్నవి. ఓ వేదోద్దారా.....' ఓంకార స్వరూపా, ఓ విశ్వరూపా, అజ్ఞానమనెడు నంధకారమును బాపి,జ్ఞాన మనెడు సులోచనములను ధరింపఁజేసి, 'తద్విష్ణోః పరమంపదమ్మ'ను వారలం గనుంగొనఁ (జేయవే!) శ్రీరామానుజా, దాతారు, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యము
ఓ దేవా! ఆకాశం నుండి కురిసిన వర్షపు నీరు అంతా చివరికి ఎలాగైతే సముద్రానికి చేరుతుందో, అలాగే ఏ దేవతకు నమస్కరించినా ఆ నమస్కారం సర్వాంతర్యామి అయిన శ్రీకేశవుడికే చేరుతుంది.
ఇలాంటి ప్రమాణ వాక్యాలు స్మృతులలో స్పష్టంగా ఉన్నప్పుడు, ప్రజలు ఇతర దేవతలను, ఇతర మంత్రాలను, వేర్వేరు సాధనా మార్గాలను మరియు ప్రయోజనాలను ఆశ్రయించి పూజించడం ఎందుకు? సంధ్యావందనాది ఉపాసనలలో ఆ పరతత్త్వాన్ని మనస్సులో నిలిపి, పరమ రహస్యమైన భక్తి/జ్ఞాన మార్గాల ద్వారా జగదీశ్వరుడైన నిన్ను చేరి, ముసలితనం, మరణం వంటి సంసార దుఃఖాల బారిన పడకుండా మోక్ష విజయాన్ని పొందవచ్చు కదా!
"శివుడే విష్ణు రూపం, విష్ణువే శివ రూపం" అనే స్మృతి వాక్యాల ప్రకారం మంగళకరమైన సమస్త శక్తులు శ్రీహరి యందే పరిపూర్ణంగా నిండి ఉన్నాయి. ప్రాకృతికమైన మాయకు లొంగక, నీకే శరణాగతి చేసిన పరమ భాగవతులను చూసి వేదాలు "ఈ జగత్తంతా విష్ణుమయం" అని చాటుతున్నాయి.
"నారాయణుడి నుండే బ్రహ్మ జన్మించాడు, నారాయణుడి నుండే రుద్రుడు ఉద్భవించాడు" అని వేదోపనిషత్తులు, పురాణాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. సర్వలోక రక్షకుడవు, త్రిమూర్తి స్వరూపుడవు, సద్గుణ సంపన్నుడవు, సృష్టి-స్థితి-లయాలకు ఏకైక మూలకారణమైన సత్యస్వరూపుడవు నీవే.
ఓ వేదోద్ధారకా! ప్రణవ (ఓంకార) స్వరూపా! విశ్వరూపా! మాలోని అజ్ఞానమనే చీకట్లను తొలగించి, జ్ఞానమనే దివ్య నేత్రాలను ప్రసాదించు. ఆ విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందే భాగ్యాన్ని మాకు అనుగ్రహించు. శ్రీరామానుజ ప్రియుడా, దాతా, సింహగిరి నరహరీ! దయానిధీ, నీకు ఇవే మా నమస్కారాలు.
ముఖ్య విశేషాలు
సర్వదేవతా సమన్వయం: ఏ దేవుడికి పూజ చేసినా అది పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన శ్రీహరికే చెందుతుందని "ఆకాశాత్పతితం తోయం..." మరియు "సర్వదేవ నమస్కారః కేశవం ప్రతిగచ్ఛతి" అనే ప్రముఖ శ్లోకాల ద్వారా స్పష్టం చేశారు.
హరిహర అభేదం: "శివాయ విష్ణురూపాయ..." అన్న భావనతో శివుడు-విష్ణువు వేర్వేరు కాదని, పరమ మంగళకరమైన తత్త్వమంతా ఒక్కటేనని అద్వైత-విశిష్టాద్వైత సమన్వయాన్ని చూపారు.
నారాయణ పరతత్త్వం: 'నారాయణోపనిషత్' మంత్రాల ఆధారంగా సృష్టికర్త (బ్రహ్మ), లయకారుడు (రుద్రుడు) ఇద్దరికీ నారాయణుడే మూలమని వివరించారు.
శరణాగతి & జ్ఞానం: ఇతర లౌకిక లేదా క్షణిక ప్రయోజనాల కోసం దేవుళ్లను వెతకడం మాని, అజ్ఞానాన్ని పోగొట్టే జ్ఞాన నేత్రాలతో ఆ పరమపదాన్ని (మోక్షాన్ని) కోరుకోవడమే ఉత్తమమని ప్రబోధిస్తుంది

15వ సింహగిరి వచనము దేవా, మీ దివ్యజ్ఞాన మెఱుఁగు వారు పరమజ్ఞానులు. పరమానంద స్వరూపులు. వైకుంఠపుర నివాసులు. వారే పరమ పావనులు. కోటి యజ్ఞకర్తలు. సర్వ దర్శనంబుల సకల శాస్త్రంబులు జదివిన ఫల మదియే. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, మీ కైంకర్య పరులకు వందనము చేయుటయే పదివేలు. అనంతములైన ఫలములు కలుగును. ఆచార్యహీనుండై ద్విజుండు కులాచారము విడిచి, యనామకురాలి వలన సుఖమంది నట్టిదే, యితర దేవతా ప్రపత్తి చేసినవారి (ఆచారము). యతి రామానుజ మునివరము. దాతారు. సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యం :

స్వామీ! సింహగిరి నరసింహ దేవా!

  • భగవత్ తత్త్వజ్ఞుల గొప్పతనం: మీ దివ్యమైన తత్త్వజ్ఞానాన్ని గ్రహించినవారే నిజమైన జ్ఞానులు. వారు నిరంతరం పరమానందంలో తేలియాడుతూ, జీవించి ఉండగానే వైకుంఠవాసుల వంటి అనుభూతిని పొందుతారు. వారే అత్యంత పవిత్రులు. కోటి యజ్ఞాలు చేసిన పుణ్యం, సమస్త దర్శనములు మరియు సకల శాస్త్రాలు చదివిన ఫలితం మీ జ్ఞానాన్ని పొందడమే.

  • భాగవత సేవ: అనాథ రక్షకుడవైన ఓ సింహగిరి నరహరీ! మీకు నిరంతరం సేవ (కైంకర్యం) చేసే భక్తులకు నమస్కారం చేయడమే మాకు పదివేలు (మహాభాగ్యం). వారిని పూజించడం వల్ల లెక్కలేనన్ని పుణ్యఫలాలు దక్కుతాయి.

  • ఏకదైవ నిష్ఠ & ఆచార్య ప్రాధాన్యత: సదాచార్యుని మార్గదర్శకత్వం లేని ద్విజుడు తన కులాచారాన్ని, ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి, కులహీనురాలైన అనామకురాలితో సుఖాన్ని కోరడం ఎంతటి నింద్యమైనదో... సర్వేశ్వరుడవైన నిన్ను వదిలి ఇతర దేవతలను శరణు వేడడం కూడా అంతే వ్యర్థమైనది, నిషిద్ధమైనది.

  • శ్రీ రామానుజ ముని ప్రశంస: యతిరాజులైన శ్రీ రామానుజాచార్యుల అనుగ్రహమే మాకు సర్వ శ్రేయస్సులను ప్రసాదించే గొప్ప దానం. ఓ సింహగిరి నరహరీ! దయాసముద్రుడా! నీకు ఇవే మా నమస్కారాలు.

ముఖ్య విశేషాంశాలు:

  1. విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత సారం:

    • జ్ఞాన స్వరూపం: కేవలం పుస్తక పాండిత్యం కాకుండా, భగవంతుని దివ్యజ్ఞానాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవడమే సకల శాస్త్రాల పరమార్థమని స్పష్టం చేశారు.

    • భాగవత అపచారం నివారణ - భాగవత కైంకర్యం: భగవంతుని సేవ కంటే భగవద్భక్తులకు (కైంకర్యపరులకు) నమస్కరించడం విశేష ఫలప్రదమని వైష్ణవ సంప్రదాయంలోని "భాగవత వైభవాన్ని" చాటారు.

  2. ఉదాహరణతో కూడిన హెచ్చరిక (అన్యదేవతా నిరాకరణ):

    • ఆచార్యుని ఆశ్రయించకుండా ఇతర దేవతలను శరణువేడటాన్ని (అన్యదేవతా ప్రపత్తిని) లౌకికమైన భ్రష్టాచారంతో పోల్చి, ఏకైక రక్షకుడైన పరమాత్మపైనే 'అనన్య భక్తి' ఉండాలని తీవ్రమైన ఉపమానంతో వివరించారు.

  3. ఆచార్య నిష్ఠ:

    • విశిష్టాద్వైత ప్రవక్త అయిన శ్రీ భగవద్రామానుజుల అనుగ్రహమే భక్తులకు అసలైన వరప్రసాదమని (యతి రామానుజ మునివరము) కొనియాడారు.


16వ సింహగిరి వచనము
దేవా, అనంత పద్మనాభా, వాసుదేవా, నారాయణా, గోవిందా, ముకుందా' యనియెడు నిఱువది మూడక్షరము లెఱిఁగిన మహాత్ములు కలరొకో భూమిపైని? సర్వాంతర్యామి సాక్షియని శ్రుతి చాటుచున్నది. బ్రహ్మాండము మీయందున్నది. 'ఏకో విష్ణు ర్నారాయణః' అను నక్షరములు సహస్రముఖములై చాటుచున్నవి. యతి రామానుజ ముని వరము. దాతారు. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యము

"దేవా! 'అనంత, పద్మనాభ, వాసుదేవ, నారాయణ, గోవింద, ముకుంద' అనే ఇరవై మూడు అక్షరాల మహామంత్రాన్ని, పరమ రహస్యాన్ని గ్రహించిన మహాత్ములు ఈ భూమిపై ఎంతమంది ఉంటారు?

శ్రుతులు (వేదాలు) నిన్ను సర్వాంతర్యామివని, సకల జీవుల కర్మలకు సాక్షివని ఘోషిస్తున్నాయి. ఈ సమస్త బ్రహ్మాండమూ నీ యందే దాగి ఉంది. 'సకల సృష్టికి మూలమైన దేవుడు ఒక్క విష్ణు నారాయణుడే' అని వేల ముఖాలతో వేదవాక్కులు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

యతిరాజైన రామానుజాచార్యులను అనుగ్రహించిన దాతవు, దిక్కులేని వారికి దిక్కయిన వాడవు, దయాసముద్రుడవు అయిన ఓ సింహగిరి నరసింహస్వామీ! నీకు ఇవే మా నమస్కారాలు!"

విశేషాలు

  • 23 అక్షరాల నామమహిమ: భగవంతుని దివ్యనామాలలో ఆరు ప్రధాన నామాలను (అనంత, పద్మనాభ, వాసుదేవ, నారాయణ, గోవింద, ముకుంద) కలిపితే మొత్తం 23 అక్షరాలు అవుతాయి. ఈ నామస్మరణ విశిష్టమైన తారక మంత్రంతో సమానమని కృష్ణమాచార్యులు పేర్కొన్నారు.

  • వేదాంత ప్రతిపాదన: 'ఏకో విష్ణు ర్నారాయణః' అన్న వేద వాక్యాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, సర్వాంతర్యామిత్వము మరియు జగద్రక్షకత్వము నారాయణునివేనని విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతాన్ని స్పష్టం చేశారు.

  • రామానుజ ప్రశస్తి: వైష్ణవ సంప్రదాయానికి గురువైన భగవద్రామానుజుల ప్రస్తావన చేయడం ద్వారా, గురుకృప మరియు భక్తి మార్గం యొక్క ప్రాధాన్యతను చాటారు.

  • శైలి: సంస్కృత పదాల మేళవింపుతో, ఆర్తితో కూడిన లయబద్ధమైన వచన శైలిలో నరసింహస్వామిపై గల అనన్య భక్తిని ప్రకటించారు.


17 దేవా, శ్రీరామానుజ సిద్ధాంతమును బోలు మఱి సిద్ధాంతము (లేదు). పరమాచార్యులంబోలు మఱి యాచార్యులు లేరు. పరమ భాగవతుల బోలు మఱి సమ్మోదపరులు లేరు. వారి కైంకర్య పరులం బోలు మఱి కైంకర్య పరులు లేరు. 'అస్మద్గురుభ్యోన్నమః' అను మంత్రమునకు సరి మంత్రంబు లేదు. పరమ రహస్యంబునుం బోలు మఱి రహస్యంబు లేదు. పరమ నాంచారిఁ* బోలు మరి జనని లేదు. అనాథపతి, స్వామి నరహరిఁ బోలు మఱి దైవంబు లేదు. స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

శ్రీ కృష్ణమాచార్యులు రచించిన 17వ సింహగిరి వచనం విశిష్టాద్వైత సాంప్రదాయ వైభవాన్ని, ఆచార్య-భాగవత భక్తిని కీర్తిస్తుంది.

తాత్పర్యము

  • శ్రీరామానుజ సిద్ధాంతము: జగత్తులో శ్రీరామానుజాచార్యులు ప్రతిపాదించిన విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతాన్ని మించిన శ్రేష్ఠమైన సిద్ధాంతం మరొకటి లేదు.

  • పరమాచార్యులు: ఆ పరమ పూజ్యులైన ఆచార్యుల వంటి మార్గదర్శకులు ఎవరూ లేరు.

  • భాగవతులు: పరమ భాగవతుల వంటి సదా ఆనందంలో తేలియాడే భక్తులు ఇంకెవరూ లేరు.

  • కైంకర్యపరులు: ఆ భాగవతులకు నిస్వార్థంగా సేవ చేసే దాసుల వంటి సేవకులు మరొకరు లేరు.

  • మంత్ర వైభవం: "అస్మద్గురుభ్యోన్నమః" (నా గురువులకు నమస్కరిస్తున్నాను) అనే గురు పరంపరా మంత్రానికి సమానమైన మంత్రం లేదు.

  • పరమ రహస్యం: తిరుమంత్రం (ద్వయం/రహస్యత్రయం) వంటి ఉత్తమోత్తమమైన ఆధ్యాత్మిక రహస్యం మరొకటి లేదు.

  • పరమ నాంచారి (లక్ష్మీదేవి): సమస్త లోకాలకు తల్లి అయిన శ్రీమహాలక్ష్మి (నాంచారి) వంటి కరుణామయి అయిన తల్లి మరొకరు లేరు.

  • సింహగిరి నరహరి: దిక్కులేని వారికి రక్షకుడైన సింహాచల నారసింహుని మించిన దైవం లేదు. దయాసముద్రుడవైన ఓ సింహగిరి నరహరీ, నీకు ఇవే మా అనేక నమస్కారాలు!

విశేషాలు

  • విశిష్టాద్వైత సార సంగ్రహం: శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పంచాంగ విషయాలైన సిద్ధాంతం (రామానుజ మతం), ఆచార్యుడు, భాగవతులు, కైంకర్యం, లక్ష్మీదేవి పురుషకార భావనలను ఒకే చిన్న వచనంలో సమగ్రంగా పొందుపరిచారు.

  • భాగవత కైంకర్య ప్రాధాన్యత: దైవ సేవల కంటే భగవంతుని భక్తులకు (భాగవతులకు) చేసే సేవకే అత్యున్నత స్థానం ఉందని ఈ వచనం స్పష్టం చేస్తుంది.

  • ఆచార్య నిష్ఠ: "అస్మద్గురుభ్యోన్నమః" ద్వారా వ్యక్తిగత సాధన కంటే గురుకృప, ఆచార్య పరంపర పట్ల సంపూర్ణ శరణాగతి ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేశారు.

శరణాగతి తత్త్వం: అనాథలకు నాథుడైన నరసింహస్వామిని కరుణాసాగరుడిగా కీర్తిస్తూ, భక్తి పారవశ్యంతో కూడిన పరిపూర్ణ ఆత్మసమర్పణ ఇందులో కనిపిస్తుంది


18
దేవా, పరమ రహస్యకారియగు పురుషాకార ప్రపన్నుని తప్పు లెన్నుదురు. లౌకిక లెఱుఁగరు. అజ్ఞానులై రౌరవాది నరకమున నుండి సంచరించుటయే దీనికి కారణము, నరహరీ, పావనుఁడైన యగ్నిదేవతను ముట్టినం గాలదే? ఆ యపచారమునకు క్షమ పెట్టినం గాని పాయదు. అఖిలాండకోటి సర్వము సర్వేశ్వరు మాయాకల్పిత మేమి చేయుదును? నిరపరాధిని, జంతువు లఖిలాండ పూరితములైనవి. జరామరణ వ్యాధులచేత నక్కటా యనుచున్నది. ఈర్ష్య తగదు. (నైర్మల్య) స్పదములయిన యాత్మలయందు గుణావగుణములు చింతించుట యవినీతి. సర్వ భూత దయా వ్యపగత రాగద్వేష మత్సర శమదమాది గుణంబు లెన్నండుగలుగునో! స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

శ్రీ కృష్ణమాచార్యుల 18వ సింహగిరి వచనం భాగవతాపచార దోషాన్ని, జీవుల పట్ల చూపవలసిన సర్వభూత దయను, ప్రపన్నుని (శరణాగతుని) పవిత్రతను వివరిస్తుంది.

తాత్పర్యము

  • భాగవతాపచారం - అజ్ఞానం: రహస్య మంత్రార్థాలను గ్రహించి, లక్ష్మీదేవి పురుషకారం (సిఫారసు) ద్వారా భగవంతునికి శరణాగతి చేసిన పరమ భాగవతునిలో లౌకిక జనులు దోషాలను వెతుకుతుంటారు. వారికి ఆధ్యాత్మిక తత్త్వం తెలియదు; ఆ అజ్ఞానమే వారిని రౌరవాది ఘోర నరకాలకు గురిచేస్తుంది.

  • దోష పరిహారం: అగ్ని స్వభావసిద్ధంగా పరమ పవిత్రమైనదే అయినప్పటికీ, దానిని ముట్టుకుంటే చెయ్యి కాలక మానదు. అలాగే భాగవతులకు చేసే అపచారం తప్పక దహించివేస్తుంది. ఆ పాపం తొలగిపోవాలంటే స్వయంగా ఆ భాగవతుడే క్షమించాలి తప్ప వేరే మార్గం లేదు.

  • జీవుల దుస్థితి: ఈ అనంత విశ్వమంతా భగవంతుని మాయావశమై ఉంది. సమస్త ప్రాణులు పుట్టుక, ముసలితనం, వ్యాధులు, మరణం వంటి బాధలతో అల్లాడిపోతున్నాయి. అటువంటి దీనులపై అసూయ, ఈర్ష్య చూపడం తగదు.

  • ఆత్మల పవిత్రత: సహజంగా నిర్మలమైన ఆత్మలలో గుణదోషాలను లెక్కించడం అవివేకం, అధర్మం.

  • ప్రార్థన: సమస్త ప్రాణుల పట్ల దయ, రాగద్వేషాలు లేని మనస్సు, మత్సర రహిత స్థితి, శమదమాది సద్గుణాలు నాకు ఎప్పుడు లభిస్తాయో కదా! దయాసాగరుడవైన ఓ సింహగిరి నరహరీ, నీకు ఇవే నా నమస్కారాలు.

విశేషాలు

  • భాగవతాపచార తీవ్రత: శ్రీవైష్ణవంలో భగవదపచారం కంటే భాగవతాపచారం అత్యంత ప్రమాదకరమైనదిగా పరిగణిస్తారు. అగ్ని స్పర్శతో పోల్చి, భాగవతుల పట్ల చేసే చిన్న అపరాధమైనా సర్వనాశనానికి దారితీస్తుందని హెచ్చరించారు.

  • పురుషాకార ప్రపత్తి: లక్ష్మీదేవి (పురుషాకారం) అనుగ్రహంతో ప్రపత్తి చేసిన భాగవతునిలో సామాన్య బాహ్య లోపాలు వెతకడం రౌరవ నరక హేతువని స్పష్టం చేశారు.

  • ఆత్మ నైర్మల్యం: దేహ స్వభావాలు వేరైనా, జీవులందరి ఆత్మస్వరూపం శుద్ధమైనదేనని గుర్తించి వారి గుణావగుణాలను విమర్శించకూడదనే విశిష్టాద్వైత దృష్టి ఇందులో ప్రతిబింబిస్తుంది.

  • శమదమాది గుణ ప్రార్థన: ఇతరులను తప్పుపట్టకుండా, సర్వభూత దయ మరియు మానసిక ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని (శమ, దమములు) ప్రసాదించమని భగవంతుని వేడుకోవడం కృష్ణమాచార్యుల నైరాశ్య-సాత్విక భావనకు నిదర్శనం.

                                                                                                                    19
దేవా, మీ పాద తులసియందుఁ జవి గలిగినవార (జవి నెఱిఁగినవార) మృతాది రుచులఁ దృణీకరింతురు. దేవా, మీ పాదయుగళ పరిమళ మెఱిఁగిన వారికి, చందన ఘనసార పల్లవము లసహ్యములు. దేవా, మీ సౌందర్యమును దర్శించిన కన్నుల కితరములైన రూపములు చూడఁ బాపములు. దేవా. మీ యసంఖ్యాక కథామృత పరీమళము' ఘనతరముగా గ్రోలిన జను లితర కథల నెఱుంగరు. దేవా, సర్వగంధా, సకలబాంధవుండవై యిటువలె నిఖిలేంద్రియ భోగ్యమై రక్షింపవే. స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!

తాత్పర్యము

ఓ దయాసముద్రుడవైన సింహగిరి లక్ష్మీనరసింహస్వామీ! నీకు నమస్కారము.

  • రసనేంద్రియ తృప్తి (నాలుక): దేవా! నీ పాదాల వద్ద సమర్పించిన తులసీ తీర్థం లేదా ప్రసాదం యొక్క రుచిని ఆస్వాదించిన భక్తులు, అమృతం వంటి దివ్యమైన రుచులను సైతం గడ్డిపోచతో సమానంగా భావిస్తారు (తృణీకరిస్తారు).

  • ఘ్రాణేంద్రియ తృప్తి (ముక్కు): నీ దివ్య పాదపద్మాల సువాసనను అనుభవించిన వారికి చందనం (గంధం), ఘనసారం (కర్పూరం), పూల గుత్తుల సువాసనలు కూడా అసహ్యంగా తోస్తాయి.

  • నేత్రేంద్రియ తృప్తి (కన్నులు): నీ అద్భుత సౌందర్యాన్ని దర్శించిన నేత్రాలు ఇతర లౌకిక రూపాలను చూడటాన్ని పాపంగా భావిస్తాయి.

  • శ్రవణేంద్రియ తృప్తి (చెవులు): నీ అనంత లీలా కథామృతాన్ని పరిపూర్ణంగా గ్రోలిన (విన్న) జనులు ఇతర ప్రాపంచిక కథలను వినడానికి ఇష్టపడరు.

ఓ సర్వగంధుడా! సమస్త లోకాలకు ఏకైక బంధువైన స్వామీ! ఈ విధంగా నా సమస్త ఇంద్రియాలకు (కన్ను, ముక్కు, చెవి, నాలుక మొదలైన జ్ఞానేంద్రియాలన్నింటికీ) నీవే పరమ భోగ్యవస్తువై నన్ను సదా రక్షించు.

విశేషాలు

  • ఇంద్రియ సమర్పణ భావం: సాధారణంగా మానవుని ఇంద్రియాలు ప్రాపంచిక భోగాల వైపు పరిగెడతాయి. కానీ కృష్ణమాచార్యులు తన పంచేంద్రియాలన్నింటినీ పరమాత్మ దివ్య లీలలు, దివ్య మంగళ విగ్రహం వైపే మళ్ళించి, పరమాత్మయే సర్వేంద్రియాలకు పరమానందమని నిరూపించారు.

  • భక్తి పారవశ్యం: భగవంతుని స్పర్శ, దర్శనం, నామస్మరణ ముందు ప్రాపంచిక సుఖాలు (అమృతం, చందనం, కర్పూరం వంటివి) ఎంత అల్పమైనవో పోల్చి చెప్పడం ఈ వచనంలోని ముఖ్యాంశం.

  • వచన శైలి: ఇది సంకీర్తనా రూపంలో కాక, శరణాగతిని నేరుగా సంభాషణ రూపంలో దేవునికి నివేదించే తొలి తెలుగు వచన (గద్య) ప్రక్రియకు ఉత్తమ ఉదాహరణ

తెలుగు సాహిత్యంలో మొదటి గద్య రచన సింహగిరి వచనాలలో 20 వ వచనం
మహబూబ్నగర్ జిల్లా సంతవూరు గ్రామానికి చెందిన శ్రీ కృష్ణమాచార్యులవారి 'సింహగిరి వచనాలలోని 60 వచనాలలో 20 వ వచనం యొక్క తాత్పర్య , విశేషాలు 29. 08.2026

20 దేవా, 'అంతట సంధుండైన బాలుండు కులాధారం డాయెనని, తన జననీ జనకులు, తన బాంధవులు, గోత్రాది వరులును, సహోదరులును, పితృపితామహ ప్రపితామహులును, (1) జనుదెంచి, యాశ్చర్యపడి, యప్పుడు కువ్వారుం జూచి యిట్లనిరి. 'ఓ మహాత్మా, ఈ బాలుని భవిష్యద్వర్తనంబు లెఱింగి రక్షించి దివ్యదృష్టి నొసంగి పరమ భాగవతోత్తమునిగాఁ జేసితిర'ని యానందభాష్పములు గురియుచు, తమ కుమారుండగు కృష్ణమాచార్యుని కౌఁగిటఁ జేర్చికొని, పునః పునరాలింగనము జేసి, యచట నున్న మహాత్ములఁ గనుంగొని, ఓ మహాత్ములారా, ఈ బాలునికి జాతక కర్మాన్నప్రాశన చౌలోప నయవాదులై బ్రాహ్మణ కర్మము లాచరించవలెనని కువ్వారు సన్నిధిని సకలముంజేసి, 'ఆత్మావై పుత్రనామాసి' యన్న శ్రుతి చాటంగాను, నావిధంబు దలంచి లౌకిక కర్మము లాచరించిరి. దేవా, ఈ వ్యామోహములేల కల్పించితివి? దేవా, ఈ చాతుర్లక్ష గ్రంథమునే విఘ్నము సేయక నీడేర్పుము. దేవా, ఆచారం బెఱుంగ, అనాచారంబుగాఁ దిరుగాడుచుండుదును. జ్ఞానము లేని పంచేంద్రియ వ్యవహారిని. దేవా, మీ నామావళి నుచ్చరించు భాగవతులు ధన్యాత్ములు. జాయమీశ స్వరూపులు. మూఢాత్ముండైనను నిలిచి (మీ నామావళి) వినెనేని, వాని దురితసమూహములెల్లం దొలంగును. శాంతులైన మహాత్ములు వినిరేని సకల కోరికలు సిద్ధించును. సాలోక్యము కలుగును. ఏకచిత్తంబున వినువారు యమద్వారంబుఁ జూడక వైకుంఠంబుఁ జేరుదురు. నమో నారాయణా, నీ ప్రభావంబున నీ పంచమ వేదంబయిన యీ సంకీర్తనము సంతఃకరణంబున వినువారు సాయుజ్యంబు పొందుదురు. అనంతంబులు మీ నామములు. తెలిసియుఁ దెలియరావు. దేవా, 'ఓం తచ్ఛమ్యారావృణీమహే, గాతుమ్ యజ్ఞాయ. గౌతుమ్ యజ్ఞపతయే' అని పురుష సూక్తంబున నభిషేకంబులు సేసి మిమ్ముఁ గానలేరు. పురాణంబులు, శాస్త్రంబులు చదివిననేమి? మీ గుణంబులు తెలియక, మీ దాసుండుగాక మిమ్ముఁ గానలేఁడు. దేవా, జననీ జనకుండవు నీవె, కులగురుండవు నీవె. ఆచార్యుండవు నీవె. ఆప్తజన బాంధవా, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ!


తాత్పర్యము 

ఓ సింహగిరి నరసింహ దేవా!
పుట్టుకతోనే అంధుడైన (గ్రుడ్డివాడైన) బాలుడు భగవదనుగ్రహంతో కులానికే ఆధారమైన వాడయ్యాడని తెలుసుకొని అతని తల్లిదండ్రులు, బంధువులు, సోదరులు, పెద్దలందరూ అక్కడికి వచ్చారు. వారు ఎంతో ఆశ్చర్యపడి, ఆ బాలునికి చూపు తెప్పించి కాపాడిన ‘కువ్వారుస్వామి’ (గురువు/మహాత్ముడు) వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు:

"ఓ మహాత్మా! ఈ బాలుడి భవిష్యత్తును ముందుగానే గుర్తించి, అతనికి దివ్యదృష్టిని ప్రసాదించి, గొప్ప భగవద్భక్తుడిగా (భాగవతోత్తముడిగా) తీర్చిదిద్దారు" అని ఆనందబాష్పాలు రాల్చారు. అనంతరం తమ కుమారుడైన కృష్ణమాచార్యుని దగ్గరకు తీసుకొని మాటిమాటికీ ఆలింగనం చేసుకున్నారు.

అక్కడున్న పెద్దలతో "ఈ బాలునికి జాతకర్మ, అన్నప్రాశన, చౌలం (పుట్టువెండ్రుకలు తీయడం), ఉపనయనం వంటి బ్రాహ్మణ సంస్కారాలన్నీ చేయాలి" అని చెప్పి, గురువు గారి సన్నిధిలోనే ఆ కర్మలన్నీ పూర్తి చేశారు. 'తండ్రే కొడుకు రూపంలో జన్మిస్తాడు' (ఆత్మావై పుత్రనామాసి) అనే వేద వాక్యాన్ని తలచుకుంటూ లౌకిక బంధాలలో మునిగిపోయారు.

ఓ దేవా! నా చుట్టూ ఈ సంసార మోహాలను ఎందుకు కల్పించావు? నేను తలపెట్టిన ఈ 'నాలుగు లక్షల సంకీర్తనల గ్రంథాన్ని' ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా పరిపూర్ణం చేయి స్వామీ!

స్వామీ, నాకు ఆచారాలు తెలియవు. అజ్ఞానంతో, నియమాలు లేకుండా ఇంద్రియాలకు లొంగి తిరుగుతున్నాను. కానీ నీ నామాన్ని జపించే భక్తులు ధన్యులు, సాక్షాత్తూ ఈశ్వర స్వరూపులు.

  • ఒక మూఢుడైనా సరే నీ నామాన్ని వింటే అతని పాపాలన్నీ నశిస్తాయి.

  • శాంత స్వభావులైన మహాత్ములు వింటే వారి కోరికలన్నీ నెరవేరి సాలోక్య ముక్తి లభిస్తుంది.

  • ఏకాగ్రతతో వినేవారు యమలోక బాధలు చూడకుండా నేరుగా వైకుంఠానికి చేరుకుంటారు.

  • నారాయణా! పంచమ వేదం వంటి ఈ సంకీర్తనను మనస్ఫూర్తిగా వినేవారు నీలోనే లీనమయ్యే 'సాయుజ్య ముక్తి'ని పొందుతారు.

నీ నామాలు అనంతమైనవి. వేద మంత్రాలతో అభిషేకాలు చేసినంత మాత్రాన, పురాణాలు శాస్త్రాలు చదివినంత మాత్రాన నిన్ను తెలుసుకోలేరు. నీ భక్తుడై, నీ దాసుడు కానంత వరకు ఎవరూ నిన్ను దర్శించలేరు. నా తల్లి, తండ్రి, కులగురువు, ఆచార్యుడు, ఆప్తమిత్రుడు అన్నీ నీవే. ఓ దయానిధీ, సింహగిరి నరహరీ! నీకు ఇవే నా అనంత ప్రణామాలు!

ముఖ్య విశేషాలు

  • ఆత్మకథాత్మక నేపథ్యం (స్వీయ చరిత్ర): ఈ వచనం కృష్ణమాచార్యుల జీవిత ఘట్టాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది. ఆయన పుట్టుకతో అంధుడని, గురువు అనుగ్రహం మరియు నరసింహస్వామి కృపతో దివ్యదృష్టిని పొందాడని ఈ వచనం ద్వారా రూఢీ అవుతుంది.

  • భక్తి వైరాగ్యాలు: లౌకిక కర్మలు, కుటుంబ బంధాలు మోహాన్ని కలిగిస్తాయని, భగవత్ సేవ మాత్రమే శాశ్వతమని కృష్ణమాచార్యులు ఇక్కడ వివరిస్తారు.

  • చాతుర్లక్ష వచనాల ప్రస్తావన: తాను సింహగిరి నరహరిపై నాలుగు లక్షల వచనాలు (చాతుర్లక్ష గ్రంథం) రాయాలని సంకల్పించినట్లు స్వయంగా ఆయనే పేర్కొన్నారు.

  • నామ సంకీర్తనా మహిమ: కేవలం కర్మకాండలు, శాస్త్ర పాండిత్యం కంటే స్వామి నామస్మరణ, దాస్యభక్తి మాత్రమే ముక్తికి మార్గాలని నొక్కి చెప్పారు.

  • శరణాగతి తత్త్వం: తల్లి, తండ్రి, గురువు అన్నీ నరసింహస్వామేనని సంపూర్ణ శరణాగతిని ప్రకటించడం వైష్ణవ భక్తి సిద్ధాంతానికి నిదర్శనం.




No comments:

Post a Comment

అంబా స్తవము( తొమ్మిది మంది అంబల ఆలాపన) ప్రతిపదార్థం

 అంబా స్తవము( తొమ్మిది మంది అంబల ఆలాపన) ప్రతిపదార్థం  అద్భుతమైన స్తోత్రం ఈరోజు(21- 10-2026) విన్నాను. దాని ప్రతి పదార్థ తాత్పర్య విశేషాలు ...