Total Pageviews

Wednesday, October 14, 2026

చాముండా స్తుతి

 పద్మపురాణంలోని (సృష్టిఖండం, 31వ అధ్యాయం) రుద్రకృత 'చాముండా స్తుతి',  ప్రతిపదార్థం, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలతో 

​శ్లోకం 1

​జయస్వ దేవి చాముండే జయ భూతాపహారిణి ।

జయ సర్వగతే దేవి కాలరాత్రి నమోఽస్తు తే ॥ 1 ॥

 ప్రతిపదార్థము:

​దేవి చాముండే = ఓ దివ్యమంగళ స్వరూపిణివైన చాముండా దేవీ!

​జయస్వ = నీకు జయము కలుగుగాక!

​భూతాపహారిణి = సకల ప్రాణుల పాపాలను/భూతప్రేతాది భయాలను హరించే తల్లీ!

​జయ = నీకు జయమగుగాక!

​సర్వగతే దేవి = అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఓ దేవీ!

​కాలరాత్రి = కాలానికే రాత్రి (లయకారిణి) స్వరూపమైన తల్లీ!

​తే నమోఽస్తు = నీకు నమస్కారము అగుగాక.

​తాత్పర్యము:

ఓ చాముండా దేవీ! నీకు జయము కలుగుగాక. ప్రాణుల దుఃఖాలను, దుష్టశక్తులను హరించే తల్లీ నీకు జయము. సకల చరాచర జగత్తులో వ్యాపించి ఉన్న ఓ కాలరాత్రి స్వరూపిణీ! నీకు నా నమస్కారములు.

​విశేషాలు:

చండ, ముండులనే రాక్షసులను సంహరించడం వల్ల అమ్మవారికి 'చాముండ' అనే పేరు వచ్చింది. 'కాలరాత్రి' అనేది నవదుర్గలలో ఏడవ రూపం; ఇది అజ్ఞానమనే చీకటిని అంతం చేసే శక్తికి ప్రతీక.

​శ్లోకం 2

​విశ్వమూర్తియుతే శుద్ధే విరూపాక్షి త్రిలోచనే ।

భీమరూపే శివే విద్యే మహామాయే మహోదరే ॥ 2 ॥

​ప్రతిపదార్థము:

​విశ్వమూర్తియుతే = విశ్వమే తన స్వరూపముగా కలిగినదానా!

​శుద్ధే = నిర్మలమైన, పవిత్రమైన స్వరూపిణీ!

​విరూపాక్షి = విలక్షణమైన నేత్రములు కలదానా!

​త్రిలోచనే = మూడు కన్నులు కలిగిన తల్లీ (సూర్య, చంద్ర, అగ్ని నేత్రాలు)!

​భీమరూపే = దుష్టులకు భయంకరమైన రూపం కలదానా!

​శివే = మంగళకారిణీ (కళ్యాణ స్వరూపిణీ)!

​విద్యే = జ్ఞాన స్వరూపిణీ (బ్రహ్మవిద్య)!

​మహామాయే = జగత్తును నడిపించే మహామాయా శక్తీ!

​మహోదరే = సమస్త బ్రహ్మాండాలను తన ఉదరమునందు ధరించిన తల్లీ!

​తాత్పర్యము:

విశ్వమే తన రూపంగా గల ఓ పవిత్రమూర్తీ! మూడు కన్నులు కలిగిన విరూపాక్షీ! దుష్టుల పాలిట భయంకరంగా ఉంటూనే భక్తులకు శుభాలను కూర్చే శివానీ! మోక్షాన్ని ప్రసాదించే విద్యాస్వరూపిణీ, మహామాయా, బ్రహ్మాండాలను కడుపులో దాచుకున్న మహోదరీ! నీకు వందనం.

​విశేషాలు:

ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారి విరుద్ధ గుణాల సమన్వయం కనిపిస్తుంది. ఆమె ఒకవైపు 'భీమరూప' (భయంకరమైనది), మరోవైపు 'శివ' (మంగళకరమైనది). అలాగే సంసార బంధంలో వేసే 'మహామాయ' ఆమే, బంధం నుండి విముక్తినిచ్చే 'విద్య' (జ్ఞానం) కూడా ఆమే.

​శ్లోకం 3

​మనోజయే మనోదుర్గే భీమాక్షి క్షుభితక్షయే ।

మహామారి విచిత్రాంగి గీతనృత్యప్రియే శుభే ॥ 3 ॥

​ప్రతిపదార్థము:

​మనోజయే = మనస్సును జయించినదానా (లేదా మనోవేగంతో జయించే తల్లీ)!

​మనోదుర్గే = దుష్ట మనస్సులకు అందని దుర్గమ స్వరూపిణీ!

​భీమాక్షి = భయంకరమైన చూపులు కలదానా!

​క్షుభితక్షయే = మనో వికారాలను, ఆందోళనలను (క్షోభను) నశింపజేసే తల్లీ!

​మహామారి = పెద్ద ఆపదలను, వ్యాధులను, రాక్షస సమూహాలను సంహరించే శక్తీ!

​విచిత్రాంగి = అద్భుతమైన, విలక్షణమైన అవయవ సౌష్ఠవం కలదానా!

​గీతనృత్యప్రియే = సంగీతము, నృత్యముల యందు ప్రీతి కలదానా!

​శుభే = శుభములను ప్రసాదించే తల్లీ!

​తాత్పర్యము:

మనస్సును నిగ్రహించే శక్తినిచ్చే మనోజయా! దుర్గమమైన మనోదుర్గా! భయంకరమైన నేత్రాలు కలిగినప్పటికీ, భక్తుల మనస్సులోని అలజడులను (క్షోభను) పోగొట్టే తల్లీ! మహామారి స్వరూపిణీ, విచిత్రమైన అంగములు కలదానా, సంగీత నృత్యాలను ఇష్టపడే శుభంకరీ! నీకు నమస్కారం.

​విశేషాలు:

'క్షుభితక్షయే' అనే నామం మానసిక ప్రశాంతతను కోరుకునే వారికి విశేషమైనది. అమ్మవారు కేవలం యుద్ధ ప్రియురాలే కాదు, లలిత కళలైన 'గీత, నృత్య' ప్రియురాలు కూడా అని ఈ శ్లోకం చెబుతోంది.

​శ్లోకం 4

​వికరాలి మహాకాళి కాళికే పాపహారిణి ।

పాశహస్తే దండహస్తే భీమహస్తే భయానకే ॥ 4 

​ప్రతిపదార్థము:

​వికరాలి = మిక్కిలి భయంకరమైన (వికృత) రూపం ధరించినదానా!

​మహాకాళి, కాళికే = మహాకాళీ స్వరూపిణీ! ఓ కాళికా దేవీ!

​పాపహారిణి = భక్తుల పాపాలను హరించే తల్లీ!

​పాశహస్తే = చేతిలో పాశాన్ని (తాడును) ధరించినదానా!

​దండహస్తే = చేతిలో దండాన్ని (శిక్షించే కర్రను/గదను) ధరించినదానా!

​భీమహస్తే = శత్రువులను అణచివేసే భయంకరమైన హస్తములు కలదానా!

​భయానకే = అధర్మపరులకు భయాన్ని కలిగించే తల్లీ!

​తాత్పర్యము:

ఓ వికరాలీ! మహాకాళీ! పాపాలను నశింపజేసే కాళికా దేవీ! చేతిలో పాశాన్ని, దండాన్ని ధరించి, దుష్టుల పాలిట భయంకరమైన హస్తాలతో, భయానక రూపంతో విరాజిల్లే తల్లీ! నీకు నమస్కారం.

​విశేషాలు:

అమ్మవారి చేతిలోని 'పాశం' జీవుల అహంకారాన్ని, రాగద్వేషాలను బంధించడానికి, 'దండం' అధర్మాన్ని శిక్షించడానికి ప్రతీకలు.

​శ్లోకం 5

​చాముండే జ్వలమానాస్యే తీక్ష్ణదంష్ట్రే మహాబలే ।

శివయానప్రియే దేవి ప్రేతాసనగతే శివే ॥ 5 ॥

​ప్రతిపదార్థము:

​చాముండే = ఓ చాముండా దేవీ!

​జ్వలమానాస్యే = ప్రజ్వరిల్లుతున్న అగ్ని వంటి తేజస్సు గల ముఖము కలదానా!

​తీక్ష్ణదంష్ట్రే = వాడియైన కోరలు (పళ్ళు) కలదానా!

​మహాబలే = గొప్ప బలము, పరాక్రమము కలిగిన తల్లీ!

​శివయానప్రియే దేవి = శుభకరమైన ప్రయాణము (లేదా నక్క/శివుని వాహనము) ప్రియమైన ఓ దేవీ!

​ప్రేతాసనగతే = ప్రేతమును (శవమును) ఆసనముగా చేసుకొని కూర్చున్నదానా!

​శివే = కళ్యాణ స్వరూపిణీ!

​తాత్పర్యము:

ఓ చాముండా దేవీ! అగ్నివలె ప్రజ్వలించే ముఖము, వాడియైన కోరలు కలిగిన మహాబలశాలీ! శివయాన ప్రియురాలా! ప్రేతాన్ని ఆసనంగా చేసుకుని అధిష్టించిన ఓ మంగళకరీ! నీకు వందనం.

​విశేషాలు:

'ప్రేతాసనగతే' అనే నామానికి లోతైన తాత్విక అర్థం ఉంది. శక్తి (ఈశ్వరి) లేకపోతే శివుడైనా సరే 'శవం' (ప్రేతం - కదలలేని జడ పదార్థం) తో సమానమని, ఆ జడ ప్రకృతిపై చైతన్య రూపిణిగా అమ్మవారు ఆసీనురాలై ఉంటుందని తంత్ర శాస్త్ర రహస్యం.

​శ్లోకం 6

​భీమాక్షి భీషణే దేవి సర్వభూతభయంకరి ।

కరాలి వికరాలి చ మహాకాళి కరాలిని ॥ 6 ॥ 

​ప్రతిపదార్థము:

​భీమాక్షి = భయంకరమైన నేత్రములు కలదానా!

​భీషణే దేవి = రౌద్ర రూపం దాల్చిన ఓ దేవీ!

​సర్వభూతభయంకరి = సమస్త దుష్ట భూతములకు భయాన్ని కలిగించే తల్లీ!

​కరాలి, వికరాలి చ = భయంకరమైన, వికృతమైన నోరు/రూపం కలదానా!

​మహాకాళి = మహాకాళీ స్వరూపిణీ!

​కరాలిని = అజ్ఞానాన్ని, రాక్షసులను కబళించే కరాళ వదనము కలదానా!

​తాత్పర్యము:

భయంకరమైన కన్నులు గల ఓ భీషణ రూపిణీ! సకల భూతకోటికి భయాన్ని కలిగించే తల్లీ! కరాలి, వికరాలి, మహాకాళి, కరాలిని అనే నామాలతో పిలువబడే ఓ రౌద్రమూర్తీ! నీకు నమస్కారం.

​విశేషాలు:

ఈ శ్లోకంలో 'కరాలి, వికరాలి, కరాలిని' అనే పదాలు పునరావృతం కావడం మంత్రశాస్త్ర పరంగా శత్రు, రోగ, భూత భయాలను పారద్రోలడానికి ఉద్దేశించిన శబ్ద తరంగాలు.

​శ్లోకం 7

​కాళీ కరాళవిక్రాంతే కాలరాత్రి నమోఽస్తు తే ।

 సర్వశస్త్రభృతే దేవి నమో దేవి నమోఽస్తు తే  ॥ 7 ॥

​(

​ప్రతిపదార్థము:

​కాళీ = ఓ కాళికా దేవీ!

​కరాళవిక్రాంతే = భయంకరమైన పరాక్రమము (విక్రమము) చూపే తల్లీ!

​కాలరాత్రి = ఓ కాలరాత్రి స్వరూపిణీ!

​తే నమోఽస్తు = నీకు నమస్కారము అగుగాక.

​సర్వశస్త్రభృతే దేవి = సమస్త ఆయుధములను (శస్త్రములను) ధరించిన ఓ దేవీ!

​దేవి నమః, తే నమః = ఓ మహాదేవీ! నీకు మరల మరల నమస్కారములు.

​తాత్పర్యము:

అద్భుతమైన, భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన ఓ కాళీ! కాలరాత్రి స్వరూపిణీ! నీకు నమస్కారం. సమస్త ఆయుధాలను ధరించి ధర్మాన్ని రక్షించే ఓ దేవీ! నీకు పునఃపునః నమస్కారములు.

​విశేషాలు:

పద్మపురాణంలో పరమశివుడు (రుద్రుడు) స్వయంగా అమ్మవారిని కీర్తించిన ఈ 7 శ్లోకాల స్తుతిని భక్తితో పఠిస్తే సమస్త అరిష్టాలు (ఆపదలు, గ్రహపీడలు, భయాలు) తొలగిపోయి, మనస్సులోని సత్సంకల్పాలు నెరవేరుతాయని ఫలశ్రుతి చెబుతోంది.  

No comments:

Post a Comment

అంబా స్తవము( తొమ్మిది మంది అంబల ఆలాపన) ప్రతిపదార్థం

 అంబా స్తవము( తొమ్మిది మంది అంబల ఆలాపన) ప్రతిపదార్థం  అద్భుతమైన స్తోత్రం ఈరోజు(21- 10-2026) విన్నాను. దాని ప్రతి పదార్థ తాత్పర్య విశేషాలు ...